BITACHON EN HISHTADLUS IN EVENWICHT BRENGEN – WAAROM ISRAËL EEN KLEIN CADEAU STUURDE

בס"ד

EEN GEDACHTE OVER PARSHAT MIKETZ 5786

“Neem wat van het beste fruit van het land mee in je tassen en breng een geschenk mee voor de man: een beetje balsem, een beetje honing, gom, labdanum, pistachenoten en amandelen.”
(Genesis 43:11)

Toen Jakob, hier Israël genoemd, zijn zonen terugstuurde naar Egypte om voedsel te kopen, gaf hij hen een ongebruikelijk advies: breng de man een klein geschenk mee. Geen groot of luxueus geschenk, gewoon "een beetje balsem en een beetje honing".“

Waarom zo'n bescheiden offer? En waarom was het überhaupt nodig? Laten we dit moment eens bekijken vanuit het perspectief van klassieke en chassidische commentaren, en zien hoe het de eeuwige balans tussen beide onthult. bitachon (vertrouwen in God) en hishtadlus (menselijke inspanning).

Klassieke commentaren – Respect en oprechtheid

De commentatoren op de Thora bieden verschillende verklaringen:

• Chizkuni Er wordt opgemerkt dat Jacob voorwerpen koos die uniek waren voor Kanaän, goederen die niet in Egypte te vinden waren. Het geschenk was niet indrukwekkend vanwege de omvang, maar vanwege de zeldzaamheid ervan.
• Malbim Hij legt uit dat het geschenk een teken van onschuld was. Iemand die zich schuldig voelt, probeert vaak gunst te kopen met een groot offer; Jakob gaf de instructie om het tegenovergestelde te doen: een bescheiden geschenk dat getuigde van eerlijkheid, niet van manipulatie.
• Rashi Dit leert dat “מזמרת הארץ” (mizmeret ha'aretz) “het lied van het land” betekent – de vruchten waarvoor het land geprezen wordt. Jakob wilde dat zijn zonen iets meebrachten dat het beste van hun vaderland vertegenwoordigde.
• Sforno Hij schrijft dat, aangezien "de man" (Jozef) rijk en machtig was, de hoeveelheid er niet toe deed; alleen de kwaliteit telde. Het kleine geschenk, zegt hij, zou ook als een test dienen: als de man het vriendelijk in ontvangst nam, konden de broers hopen op goede wil.
• Rav Adin Steinsaltz Hij voegt eraan toe dat zelfs een klein, oprecht geschenk het hart van een heerser kan verzachten. Het was een gebaar van respect, nederigheid en hoop – universele menselijke waarden.

Tot nu toe lijkt Jacobs advies praktisch en diplomatiek te zijn geweest.

Netivot Shalom – Bitachon en Hishtadlus in harmonie

De Netivot Shalom leest Jacob's woorden: "Als het zo moet zijn, doe dit" (אִם כֵּן אפוא זאת עשו), als een diepgaande verklaring over hishtadlus en bitachon.

Jacob besefte dat de situatie menselijke inspanning vereiste. Zijn zonen moesten terugkeren naar Egypte. Er was geen andere keuze.

Maar zijn reactie getuigt van een perfect spiritueel evenwicht:

“Als de hemel ons heeft laten zien dat er actie vereist is, laten we dan doen wat nodig is, niet meer en niet minder.”

Daarom droeg hij hen op een beetje balsem en een beetje honing mee te nemen. Net genoeg moeite om hun deel te doen, zonder al te veel op menselijke kracht te vertrouwen. Jacobs diepe bitachon stelde hem in staat om met afgemeten hishtadlus te handelen.. Hij wist dat echt succes niet voortkomt uit de gave zelf, maar uit Gods zegen.

De bescheiden gift werd een symbool van dat evenwicht: doe wat je kunt, maar vertrouw er volledig op dat de uitkomst in Gods handen ligt.

Rabbi Menachem van Lubavitch – Natuurlijke en bovennatuurlijke inspanning

Rabbi Menachem Mendel van Lubavitch benadrukt dat een persoon moet handelen naar twee niveaus: het natuurlijke niveau, strevend naar de wegen van de natuur, en het bovennatuurlijke niveau, vertrouwend op God. Streven (hishtadlus) is voor ons, beperkte wezens, terwijl vertrouwen (bitachon) bevindt zich in wat boven de natuurlijke orde staat.

Beide zijn essentieel: een mens kan niet alleen op wonderen vertrouwen, maar moet ook doen wat binnen zijn of haar mogelijkheden ligt. Iemand die bijvoorbeeld ziek is, moet naar de dokter gaan en tegelijkertijd een sterk vertrouwen hebben in Gods genezing. Deze les illustreert prachtig de balans die Jakob toonde met zijn bescheiden geschenk: handel binnen je menselijke mogelijkheden en laat de uiteindelijke uitkomst aan God over.

De Noam Elimelech – Het Manna als model

Noam Elimelech ziet een soortgelijk idee in het verhaal van het manna:

“Zie, Ik zal brood uit de hemel voor u laten regenen, en het volk zal elke dag uitgaan en een dagportie verzamelen.” (Exodus 16:4)

Het manna vertegenwoordigt puurheid. bitachon—brood dat letterlijk uit de hemel viel. Toch kregen de mensen de opdracht het te verzamelen — een minimale daad van hishtadlus. God had hen zonder moeite kunnen voeden, maar Hij wilde leren dat vertrouwen geen passiviteit betekent. Zelfs wanneer alles uit de hemel komt, moeten we nog steeds onze handen uit de mouwen steken – om te handelen, te verzamelen, te proberen.

Het altijd aanwezige evenwicht van het jodendom

Het Joodse denken keert steeds weer terug naar deze delicate spanning:

• Emunah Hij zegt: "Ik weet dat God mij hoort."“
• Bitachon Hij zegt: "Ik weet dat alles wat God besluit, uiteindelijk voor mijn bestwil is."“
• Hishtadlus Hij zegt: "Ik moet nog steeds mijn steentje bijdragen."“

Rabbi Yisrael Salanter verwoordde het perfect:

“Heb bitachon alsof er geen hishtadlus is, en doe hishtadlus alsof er geen bitachon is.”

Rabbi Jonathan Sacks z”l verwoordde het op een andere manier:

“Het Jodendom gelooft in het principe ein somchin al hanes; We mogen niet op wonderen vertrouwen. God verwacht van ons dat we onze verantwoordelijkheid nemen.”

De Talmoed (Megillah 6b) verwoordt het als volgt:

“Als iemand zegt: ‘Ik heb niet hard hoeven werken, maar ik heb succes behaald’, geloof hem dan niet. Maar als iemand zegt: ‘Ik heb hard gewerkt en succes behaald’, geloof hem dan wel.”

Inzet garandeert geen succes, maar is wel vereist als onderdeel van onze samenwerking met Gd.

Dit toepassen in ons leven

Jakob opereerde op een hoog spiritueel niveau. Voor hem was een klein geschenk voldoende. Zijn band met Hashem was zo sterk dat zelfs een minimale inspanning als zijn geschenk kon dienen. hishtadlus.

Voor de meesten van ons betekent dit dat we meer moeite moeten doen: solliciteren, ons voorbereiden op een gesprek, studeren voor een examen, relaties onderhouden. Maar zelfs terwijl we handelen, moeten we niet vergeten dat ons succes niet aan onszelf te danken is, maar een geschenk van Boven.

Zoals Sara Eiseman zo mooi schrijft:

“Hishtadlus betekent niet dat we de uitkomst in de hand hebben. Het betekent dat we doen wat Hashem van ons verlangt, in de wetenschap dat alleen Hij bepaalt wat er zal gebeuren.”

Het is onze taak om het schip door onze daden op te bouwen – en er vervolgens op te vertrouwen dat Hashem het met zegeningen zal vullen.

Een klein geschenk, een grote les.

Jacobs kleine pakketje honing en balsem is niet alleen een eeuwenoud diplomatiek gebaar. Het is een tijdloze les in spiritueel evenwicht. Te weinig hishtadlus leidt tot luiheid. Te weinig bitachon Het wordt arrogantie. Daartussen ligt het pad van Israël: een leven van actie, geworteld in geloof.

“Een beetje balsem, een beetje honing.”
Net genoeg om te handelen. En genoeg ruimte overgelaten voor Gods zegen.

Door Angelique Sijbolts
Met dank aan Rabbi Moshe Bernstein voor de feedback

Bronnen

Sefaria

© Copyright, alle rechten voorbehouden. Als je dit artikel leuk vond, moedigen we je aan om het verder te verspreiden.

Onze blogs kunnen tekst/quotes/verwijzingen/links bevatten die auteursrechtelijk beschermd materiaal bevatten van Mechon-Mamre.org, Aish.nl, Sefaria.org, Chabad.orgen/of VraagNoah.orgdie we gebruiken in overeenstemming met hun beleid.