BITACHON – VERTROUWEN IN GD

בס"ד

Vertrouwen in God: De les van Mozes' vrees

Deze blog geeft een samenvatting van de lessen die Rabbi Serber gaf, gebaseerd op verschillende toespraken van de Rebbe, Rabbi Menachem Mendel Schneerson, gepubliceerd in Likutey Sichot, deel 36, pagina 1. 

Het onderwerp van deze les is de angst die Mozes ervoer toen hij ontdekte dat men wist dat hij een Egyptenaar had gedood en dat de farao hem direct daarna wilde doden. Was zijn reactie terecht? Moeten we altijd volledig op God vertrouwen, ongeacht de situatie? Wat betekent het nu echt om op God te vertrouwen? Het is aan te raden de volledige lessen te volgen, aangezien een blog de diepgang van de leerstellingen nooit volledig kan weergeven.

De angst van Mozes: twee verklaringen volgens Rashi.

De meeste mensen kennen het verhaal waarin Mozes, nadat hij een Egyptenaar had gedood die een Hebreeuwse slaaf sloeg, ontdekt dat de farao hem wilde doden (Exodus 2). Rashi geeft twee verklaringen voor Mozes' angst:

1. Peshat (de eenvoudige uitleg): Mozes vreesde voor zijn leven, omdat het nieuws over zijn daad was uitgelekt en de farao hem wilde doden.
2. Midrasj (de diepere uitleg): Mozes maakte zich zorgen over het lot van de Israëlieten. Hij vreesde dat ze de verlossing misschien niet waardig waren, gezien de negatieve houding die sommige Israëlieten ten opzichte van de verlossing hadden, zoals hun wangedrag, zoals gerapporteerd door de dalturim (lasteraars).

Rashi's besluit om de midrasjische verklaring op te nemen, ondanks het feit dat er in de tekst geen directe aanwijzingen voor deze interpretatie zijn, benadrukt een belangrijk punt: de angst die Mozes ervoer, hield niet alleen verband met fysiek gevaar, maar ook met de geestelijke toestand van het volk.

Vrees hebben of niet vrezen…

Onze wijzen herinneren zich dat twee mensen de belofte kregen dat Hij met hen zou zijn, en toch vreesden ze Hem: Jakob en Mozes. 

Er bestaat discussie onder onze wijzen over de vraag of deze angst terecht was of niet. De ene mening stelt dat de angst terecht was, omdat men bang was dat men daden had begaan waardoor men Gods redding niet zou verdienen. 

Volgens deze opvatting is angst gepast, omdat er niemand op aarde zo rechtvaardig is dat hij zich geen zorgen hoeft te maken over de fouten die hij mogelijk heeft gemaakt. Zoals we lezen in Prediker 7:20:

“Want er is geen rechtvaardige op aarde die goed doet en niet zondigt.”

(כִּי אָדָם, אֵין צַדִּיק בָּאָרֶץ–אֲשֶׁר יַעֲשֶׂה-טּוֹב, וְלֹא יֶחֱטָא)

De andere opvatting is dat, hoewel ze wellicht redenen hadden om te denken dat ze Gods redding niet zouden verdienen, ze volledig op God hadden moeten vertrouwen, omdat Hij zelf had beloofd dat Hij met hen zou zijn.

Als we Mozes' angst analyseren volgens de tweede verklaring, blijkt dat hij een gebrek aan vertrouwen in God had.

Wat is de definitie van vertrouwen in God?

In het Hebreeuws heet vertrouwen bitachon. De definitie van dit concept is niet slechts het geloof dat alles van God komt. 

Het is eerder een gevoel van volkomen rust en zekerheid dat God goed met de persoon zal omgaan, ongeacht de situatie en de verdiensten die de persoon mogelijk heeft.

Dit betekent niet dat de persoon zich niet bewust is van zijn eigen tekortkomingen of dat hij geen verantwoordelijkheid neemt voor zijn daden. Het betekent dat de persoon, ondanks het besef dat er straf kan volgen op fouten, in alle rust en vertrouwen op God vertrouwt. 

Vertrouw op God: doe iets!

Maar waar komt die rust en zekerheid vandaan dat je Gods geopenbaarde en onverhulde goedheid zult ontvangen, ongeacht de situatie?

Vertrouwen in God is inderdaad een actieve taak, een mitswa, Dat moet gebeuren. 

De Rebbe citeert een uitspraak van een van de vorige Rebbeim van Chabad:

“Tracht gut, vet zayn gut” (Denk positief, en het zal goed gaan).

Het is de actieve handeling van het opleggen van je lasten aan God en het positief denken die daadwerkelijk het positieve antwoord van bovenaf teweegbrengt.

Vertrouwen in God is een proces waarbij men niet alleen gelooft dat God goed is en zich volledig aan Hem overgeeft. Het betekent niet langer vertrouwen op eigen kracht, middelen of berekeningen. In plaats daarvan werpt men zijn zorgen en lasten op God en vertrouwt men erop dat Hij voor alles zal zorgen. 

Dit actieve vertrouwen zorgt ervoor dat God in overeenstemming met deze overgave zal handelen. Wanneer iemand werkelijk op God vertrouwt, zal hij geholpen worden, zelfs als hij het niet verdient. Dit vertrouwen zorgt ervoor dat God met genade en barmhartigheid handelt, zelfs als de persoon die barmhartigheid volgens menselijke maatstaven niet verdient.

Mozes en farao 

Dit leidt tot de gedachte dat als Mozes geen angst had gekend, de farao niet zou hebben vernomen dat hij een Egyptenaar had gedood.

Het waren Mozes' zorgen en angsten die ertoe leidden dat de farao achter Mozes' actie kwam.

De les van de uittocht uit Egypte: vertrouwen en verlossing

Er bestaat een direct verband tussen vertrouwen in God en de verlossing van Israël uit de slavernij in Egypte. Het vertrouwen van het volk Israël in God was de sleutel tot hun verlossing. Dit vertrouwen bracht hen uiteindelijk redding, ondanks de barre omstandigheden waarin ze verkeerden. Net zoals Israëls vertrouwen hen uit de slavernij leidde, zo zal ook ons vertrouwen in God leiden tot de uiteindelijke en volledige verlossing van het volk Israël uit de laatste ballingschap.

Dit vertrouwen is niet zomaar een abstract idee, maar een praktische en diepgewortelde overtuiging die tot uiting komt in daden van vertrouwen en toewijding. Vertrouwen in de nabijheid van Gods verlossing is essentieel voor de komst van de Messias. Net zoals Israël ten tijde van de uittocht uit Egypte werd gered door hun vertrouwen in God, zo zal het vertrouwen van het volk in de Messias de ultieme, volledige verlossing brengen.

Conclusie: Vertrouwen als sleutel tot zegen en verlossing.

De les die we kunnen leren van Mozes' angst is duidelijk: ondanks al onze goede daden maken we ons soms zorgen over de gevolgen van onze fouten of de situatie waarin we ons bevinden. Maar waarachtig vertrouwen in God vereist dat we onze zorgen en angsten loslaten en volledig op Hem vertrouwen. Wanneer we dit doen, zal God handelen in overeenstemming met ons vertrouwen en ons redden, zelfs als we het niet verdienen. Dit vertrouwen is niet alleen een belangrijke deugd, maar ook de sleutel tot verlossing, zowel op persoonlijk als op wereldniveau.

Samenvatting gemaakt door Angelique Sijbolts
Met dank aan Rabbi Tuvia Serber voor zijn inspirerende lessen en feedback.

Bronnen:

Likutey Sichot, deel 36, pagina 1. 

Tekst Mechon Mamre.org

© Copyright, alle rechten voorbehouden. Als je dit artikel leuk vond, moedigen we je aan om het verder te verspreiden.

Onze blogs kunnen tekst/quotes/verwijzingen/links bevatten die auteursrechtelijk beschermd materiaal bevatten van Mechon-Mamre.org, Aish.nl, Sefaria.org, Chabad.orgen/of VraagNoah.orgdie we gebruiken in overeenstemming met hun beleid.