בס"ד

Parashat Beshalach – Praat met je

De Tora-lezing van deze week behandelt vele onderwerpen. Er is een scène waarin het Joodse volk zich voor de Rietzee bevond en de Egyptenaren achter hen. Ze riepen God om hulp. Rashi, de vader van alle commentatoren, geeft hier een interessante toelichting op. Gebaseerd op Likutei Sichot, deel 11, blz. 52.

Toen ze de zee tegemoet traden: een les over gebed uit Parshat Beshalach

Een dramatisch moment na de uittocht.

De Tora-lezing van deze week is Beshalach — het gedeelte dat beschrijft wat er gebeurde toen de farao het Joodse volk uiteindelijk uit Egypte verdreef. Er vinden zoveel dramatische gebeurtenissen plaats in dit verhaal dat het moeilijk is om slechts één scène uit te kiezen om op te focussen. Maar laten we eens nader kijken naar een bijzonder indrukwekkend moment.

Na hun vertrek uit Egypte bevonden de Joden zich plotseling in een benarde positie. Voor hen lag de Rode Zee. Achter hen jaagden de farao en het Egyptische leger hen op, vastbesloten hen terug te halen. Ze zaten klem tussen de zee en hun voormalige onderdrukkers. Wat moesten ze doen? Terugkeren naar Egypte? In de zee springen en de zekere dood tegemoet gaan?

Het volk schreeuwt het uit.

De Torah vertelt ons dat op dit moment het volk riep tot God. De tekst specificeert niet wat ze zeiden, alleen dat ze riepen. Rashi, de klassieke commentator uit het 11e-eeuwse Frankrijk, biedt hier een interessante verklaring voor. Hij zegt dat de mensen "de bezigheid van hun voorvaderen overnamen". Met andere woorden, ze baden, net zoals Abraham, Isaak en Jakob hadden gebeden.

Maar dit roept een aantal vragen op. Wat is er zo moeilijk aan dit vers? Natuurlijk riepen ze het uit, ze waren in gevaar! Waarom voelt Rashi de behoefte om hier überhaupt commentaar op te geven? Eerder in het boek Exodus, toen het volk in slavernij leed, riepen ze ook tot God, en Rashi maakt daar geen opmerking over. Dus waarom hier wel?

Waarom legt Rashi dit vers uit?

Bovendien is Rashi's woordkeuze ongebruikelijk. Hij zegt niet simpelweg: "Zij baden." In plaats daarvan zegt hij dat zij het beroep van hun voorvaderen uitoefenden. En de voorbeelden die hij aanhaalt van Abraham, Isaak en Jakob die baden, zijn niet de meest voor de hand liggende.

Abraham bad, zoals bekend, toen God van plan was Sodom en Gomorra te vernietigen. Rashi kiest echter een ander vers waarin Abraham eenvoudigweg voor God staat, wat de wijzen interpreteren als gebed.

Op dezelfde manier bad Isaak om kinderen toen hij en Rebekka kinderloos waren, maar Rashi wijst in plaats daarvan op het vers waarin beschreven wordt hoe Isaak het veld inging om te "praten", wat de wijzen uitleggen als een gebed.

Jacob bad rechtstreeks om bescherming tegen zijn broer Esau, maar Rashi kiest een ander vers waarin Jacob "een plaats tegenkwam", een woord dat onze wijzen verbinden met gebed.

Waarom juist deze minder expliciete voorbeelden kiezen?

De diepere vraag

Om dit te begrijpen, moeten we eerst zien welk probleem Rashi aan de orde stelt. God had immers al beloofd dat Hij het Joodse volk uit Egypte zou leiden, naar de berg Sinaï zou brengen en uiteindelijk naar het Land Israël. Als ze werkelijk in deze belofte geloofden, waarom zouden ze dan bij de eerste crisis die ze tegenkwamen moeten bidden? En als ze niet geloofden, wat zou bidden dan opleveren?

Twee soorten gebed

Het antwoord is dat er eigenlijk twee soorten gebed bestaan.

Een vorm van gebed is wanneer we iets vragen, God danken of om hulp smeken. Dit is gebed met een verzoek of een doel.

Maar er bestaat ook een ander soort gebed: bidden zonder iets te vragen. Het Hebreeuwse woord voor gebed, gebed, Het gebed is verwant aan het idee van het samenvoegen of verbinden van delen. Bidden kan simpelweg betekenen dat je je verbindt met God. Niet vragen, niet eisen, zelfs niet bedanken – gewoon aanwezig zijn bij de Schepper. Gewoon spreken, dichtbij zijn, opnieuw verbinding maken.

Wat gebeurde er op zee?

Volgens Rashi is dit wat er bij de Rode Zee gebeurde. De mensen baden niet omdat ze twijfelden aan Gods belofte of omdat ze om verlossing moesten vragen. Ze baden omdat hun voorouders dat ook deden; ze zochten contact met God in momenten van onzekerheid.

Daarom haalt Rashi juist die verzen aan over Abraham, Isaak en Jakob, momenten waarop ze gewoon in gebed verkeren, zonder expliciet verzoek. Ze staan er gewoon, praten met elkaar of ervaren God. Geen eisen, alleen maar verbinding.

Een belangrijke les voor ons

Hierin schuilt een belangrijke les. Natuurlijk is het goed om te bidden voor onze behoeften. We vragen, danken en prijzen God, want uiteindelijk komt alles van Hem. Maar misschien is het diepste gebed wel simpelweg: "Ik wil bij U zijn. Ik wil met U spreken." Geen bijbedoelingen – alleen verbinding.

Gebed versus klagen

Interessant genoeg zien we, als we verder lezen, dat het volk kort na hun gebed tegen Mozes begint te klagen: "Waarom hebt u ons uit Egypte geleid?" In momenten van extreme druk zeggen mensen soms dingen die ze niet echt menen. Angst en stress kunnen onze woorden vervormen.

Maar de eerste kreet, het gebed zelf, was pure verbondenheid. Geen klacht, geen eis, maar een terugkeer naar hun spirituele wortels: zich tot God wenden, simpelweg om dichtbij te zijn.

Het krachtigste gebed

En misschien is dat wel het krachtigste gebed van allemaal: niet alleen om hulp vragen, maar simpelweg opnieuw contact maken met Degene die ons leidt, zelfs wanneer de weg voor ons onmogelijk lijkt.

Spreekbeurt van rabbijn Tuvia Serber


Het bovenstaande is een weergave van de gesproken tekst die is omgezet naar geschreven tekst.

© Copyright, alle rechten voorbehouden. Als je dit artikel leuk vond, moedigen we je aan om het verder te verspreiden.

Onze blogs kunnen tekst/quotes/verwijzingen/links bevatten die auteursrechtelijk beschermd materiaal bevatten van 
Mechon-Mamre.org, Aish.nl, Sefaria.org, Chabad.orgen/of VraagNoah.orgdie we gebruiken in overeenstemming met hun beleid.