WEES VRIENDELIJK

בס"ד

EEN GEDACHTE OVER PARSHAT KEDOSHIM 5784

Inleiding

In onze zoektocht naar betekenisvolle relaties en een vreedzame samenleving is de boodschap om onze naasten lief te hebben als onszelf van onschatbare waarde. Deze eeuwenoude wijsheid, verkondigd door diverse culturen en religies, roept ons op tot empathie, mededogen en eerlijkheid, zelfs in de meest uitdagende omstandigheden.

Het begrijpen van het gebod

Leviticus 19:17-18

Heb je naaste lief als jezelf, of zoals Hillel zegt: "Wat je zelf haat, doe dat een ander niet aan", of zoals het Nederlandse spreekwoord luidt: "Wat je niet wilt dat jou overkomt, doe dat een ander ook niet aan."“

Haat niet… Ik weet niet hoe het met anderen zit, maar soms kom ik mensen tegen die ik liever achter het behang zou verstoppen. Mensen die je oneerlijk behandelen, je constant in de weg lopen of van wie je het gevoel hebt dat ze uit gewoonte "B" zeggen als jij "A" zegt. Nu is zeggen dat ik die mensen "haat" een heel zwaar woord, maar het vers lijkt te zeggen dat ik die persoon ook zou moeten liefhebben? Hoe kun je liefde afdwingen en hoe kun je van jezelf houden? Wat als ik mezelf helemaal niet mag?.

Uitdagingen bij het liefhebben van anderen

De tekst geeft richtlijnen voor de omgang met mensen die je liever ziet vertrekken dan komen. Je kunt emoties niet uitschakelen, maar negatieve emoties zouden wel moeten worden beheerst. niet in je hart achterblijven. De woede, de ergernis, het gevoel onrecht te zijn aangedaan, moet je niet in je hart opkroppen. Je moet naar de persoon in kwestie toe gaan en hem of haar vertellen wat er op je hart ligt. Op het moment dat je naar de persoon toe wilt gaan, besef je misschien dat er eigenlijk niets aan de hand is en dat je overdreven reageert. Misschien blijkt tijdens het gesprek met de ander dat het allemaal een misverstand was en dat het probleem is opgelost. Misschien heeft de persoon in kwestie echt iets vervelends gedaan en geef je hem of haar nu de kans om excuses aan te bieden en het gedrag aan te passen. Het kan ook zijn dat de persoon in kwestie zich bewust is van zijn of haar gedrag, maar het hem of haar niets kan schelen. Dan besef je dat die persoon niet je vriend zal zijn als je hebt gedaan wat je moest doen... maar hoe zit het met die persoon... moet je die buurman of buurvrouw ook liefhebben?

Het belang van verantwoording afleggen

De Torah geeft een voorbeeld van wat er kan gebeuren als je negatieve emoties in je hart toelaat.

De Rambam geeft in de Bijbel het voorbeeld van het voorval met Amnon en Tamar. Nadat Amnon een vreselijke daad had begaan, vertelt de profeet dat Tamars broer, Avsalom, een grote haat koesterde tegen zijn halfbroer Amnon en hem in eerste instantie niet aansprak over wat er was gebeurd. De Ralbag schrijft dat als hij met Amnon over de gebeurtenis had gesproken, de haat zou zijn verdwenen. In plaats daarvan groeide de haat alleen maar, tot het punt dat Avsalom Amnon twee jaar later vermoordde. Hoewel Amnon duidelijk een ernstige zonde had begaan en Avsalom ogenschijnlijk alle reden had om woedend op hem te zijn, wordt hij toch op de proef gesteld omdat hij niet met Amnon sprak en de haat liet groeien met vreselijke gevolgen.

Praktische voorbeelden van liefdevol gedrag

Wie aan dit voorbeeld kan zien hoe belangrijk het is om iemand ter verantwoording te roepen, omdat negatieve emoties altijd in je hart blijven etteren en op een gegeven moment als een vuur ontbranden. Ze manifesteren zich in wraak – bewust iets negatiefs doen tegen iemand. Bijvoorbeeld: iemand mag jouw auto niet lenen omdat jij zijn auto niet mocht lenen. Het kan zich ook uiten in wraakzuchtig gedrag. Dat is wanneer je wel uitleent, maar met een minachtende blik, alsof je het toch doet terwijl de ander je nee heeft gezegd.

Voorbeelden van "haatdragend" gedrag zijn, zoals we hierboven al zagen, wraakzuchtig en vergeldingsgedrag. Hieronder volgen nog een paar voorbeelden:

• Breng anderen niet in verlegenheid.
• Roddel niet en spreek niet negatief over anderen.
• Verstoor de concentratie of slaap van anderen niet.
• Geef mensen het voordeel van de twijfel.
• Laat anderen niet wachten.
• Toon geen woede jegens anderen.
• Bescherm anderen tegen letsel of verlies.
• Wees eerlijk in zakelijke transacties.

“"Je naaste liefhebben" kan zich uiten in het regelmatig bezoeken van iemand, ervoor zorgen dat iemand eten/kleding heeft, enzovoort. Maar we zien in deze tekst dat het wellicht nog meer te maken heeft met wat iemand psychologisch nodig heeft voor zijn ziel. Bijvoorbeeld door iemand te leren op zijn taalgebruik te letten, door iemand te leren werken aan zijn temperament. Een stap verder is door iemand te wijzen op wat hij spiritueel nodig heeft, door hem te leren de zeven mitswot van Noach na te leven. Je kunt iemand er bijvoorbeeld op wijzen dat het diefstal is als hij keukengerei van zijn werk mee naar huis neemt.

De relatie tussen zelfliefde en liefde voor anderen

Moeten we iedereen liefhebben? We zouden het in ieder geval voor elkaar moeten proberen. Wanneer de Torah ons leert/beveelt onze naaste/onze vijanden lief te hebben, geeft ze ons een realistisch voorbeeld van hoe we dat in de meeste gevallen kunnen bereiken: door eerlijk tegen elkaar te zijn en dingen uit te praten.

Dagelijks liefde beoefenen

Andere voorbeelden van liefdevol gedrag jegens je naaste zijn:

• Begroet iedereen met een glimlach.
• Je woord houden.
• Help iemand die worstelt met een zware last.
• Vraag een oudere om “wijs advies”.
• Bezoek patiënten in het plaatselijke ziekenhuis.
• Besteed bijzondere aandacht aan weduwen en wezen.
• Bel je moeder op en betuig je dankbaarheid voor het geschenk van het leven.
• Wees voorzichtig met andermans eigendommen.
• Spreek de kruidenier vriendelijk aan. ("Gaat het goed met u vandaag?")
• Sticht vrede tussen twee mensen die ruzie hebben.
• Verzorg maaltijden in een opvangcentrum voor daklozen.
• Verwijder verleidingen die anderen tot wankelen kunnen brengen – maak het bijvoorbeeld niet makkelijk voor mensen om je spullen te stelen.
• Geef constructieve kritiek.
• Blijf niet stilstaan wanneer iemands leven in gevaar is.

De heiligheid van de liefde

Als ik zo'n opsomming zie, wordt het concept 'mijn naaste liefhebben' voor mij veel praktischer. Liefde wordt dan een opgedeeld geheel van behapbare stukjes 'aardig zijn voor je naaste'. Het is het gedrag dat je zelf ook graag van een ander zou willen ontvangen. Dat is één manier om 'jezelf liefhebben' te interpreteren. Als je aardig bent voor iemand anders, krijg je daar hopelijk positieve feedback op. Dit versterkt je zelfvertrouwen.

Je zelfvertrouwen, de liefde voor jezelf, is erg belangrijk. Hoe groter dit wordt, hoe beter je de bovenstaande punten in de praktijk kunt brengen. Pas als je echt van jezelf houdt, kun je die liefde naar buiten laten stromen.

Er zijn dus eigenlijk twee dingen waarmee je je dag als mitswa zou kunnen beginnen.

De eerste tip is: richt je op je eigen sterke punten. Geef jezelf een schouderklopje voor de goede eigenschappen die je hebt. Ben je een zorgzame vriend? Een harde werker? Ambitieus? Oprecht? Geniet van je sterke punten.

De tweede is: Spreek elke ochtend hardop uit: "Ik aanvaard dat ik mij concentreer op de mitswa van 'Heb uw naaste lief als uzelf'."”

De tekst herinnert me eraan dat wij mensen naar Gods beeld geschapen zijn. Hier leert God het Joodse volk dat ze heilig moeten zijn zoals Hij heilig is. De gedachte dat we naar Zijn beeld geschapen zijn, dat we ons zouden moeten gedragen zoals Hij zich zou gedragen, kan ons beangstigen. Maar net zoals Hij de mensen liefheeft, moeten wij de mensen ook liefhebben. Haat je naaste niet en heb je naaste lief. Dit begint heel klein: wees niet onvriendelijk en wees een beetje vriendelijk voor jezelf en ook voor de ander.

Door Angelique Sijbolts

Met dank aan rabbijn Tani Burton voor de feedback

Bronnen:

Haat je broer niet in je hart.
Het leidende licht

door Rabbi Yehonasan Gefen

Heb je naaste lief.
Het leidende licht

door Rabbi Yehonasan Gefen

Van liefde en haat
Verbond en gesprek

door Rabbi Lord Jonathan Sacks

Middot-serie #2 – Heb je naaste lief zoals jezelf. door Rabbi Shraga Simmons

Liefde voor de mensheid door Rabbi Noah Weinberg

Tekst: Sefaria.org

Mitzvah: In het dagelijks spraakgebruik betekent een "mitzvah" vaak "een goede daad" die je verbindt met je medemens, een goede daad die je verbindt met God.

© Copyright, alle rechten voorbehouden. Als je dit artikel leuk vond, moedigen we je aan om het verder te verspreiden.

Onze blogs kunnen tekst/quotes/verwijzingen/links bevatten die auteursrechtelijk beschermd materiaal bevatten van Mechon-Mamre.org, Aish.nl, Sefaria.org, Chabad.orgen/of VraagNoah.orgdie we gebruiken in overeenstemming met hun beleid.