בס"ד

Exodus 30:11-34:35

15 En Mozes keerde zich om en daalde van de berg af, met de twee tafelen van het verbond in zijn hand; tafelen die aan beide zijden beschreven waren; aan de ene kant en aan de andere kant waren ze beschreven. 16 En de tafelen waren Gods werk, en het schrift was Gods schrift, gegraveerd op de tafelen. (Exodus 32:15-16)

Als we vers 16 nader bekijken, kunnen we ons afvragen waarom het op dit punt verschijnt, in plaats van eerder, toen de Luchot (de stenen tafelen met de Tien Geboden) werden eerst aan Mozes gegeven (ibid., 31:18). Verbazingwekkend genoeg verschijnt dit vers slechts vier verzen vóór Mozes' verbrijzeling van de stenen tafelen. Luchot (ibid., vers 19).  Als de stenen tafelen "het werk van God" waren, hoe kon Mozes ze dan hebben gebroken?

Laten we, deze vragen even terzijde schuivend, eens kijken naar een fascinerende passage uit de Gemara:

Rav Chisda zei: de mem en de samech in de Luchot bleef op wonderbaarlijke wijze op zijn plaats staan.

En Rav Chisda zei: het schrift op de Luchot kan van voren en van achteren worden gelezen, als volgt: נבוב בובן סרו ורס. (Sjabbat 104a)

Op basis van deze passage weten we dat de uitdrukking "het schrift was het werk van God" verwijst naar dit wonder. De letters laatste mem (ם) en samech (ס) zijn beide cirkelvormig, en om ze te laten verschijnen, moet er een deel van de steen van de tabletten op zijn plaats blijven; als het schrift helemaal door de tablet heen zou lopen, zou dat deel van de steen in de lucht moeten hangen. Zo groot was het wonder van de Luchot.  

Tosafot (loc. cit.) vraagt dit, aangezien de woorden נבוב בובן סרו ורס niet daadwerkelijk voorkomen in de Luchot, Waarom gebruikte Rav Chisda ze als voorbeelden van het wonder? De Maharsha beantwoordt Tosefots vraag door te stellen dat deze voorbeelden eenvoudigweg werden gegeven om aan te tonen dat het schrift volledig door het papier heen drong. Luchot, En dat als je de tekst van achteren zou lezen, je de tekst precies in spiegelbeeld zou zien. Er wordt echter geen inherente betekenis aan de tekst die achterstevoren wordt gelezen toegekend (net zoals je de zin "Paul is dead" zou kunnen horen door 'Revolution No. 9' van de Beatles achterstevoren af te spelen).

Tegelijkertijd suggereert de Meshech Chochma (Rabbi Meir Simcha van Dvinsk, 1843-1926) dat er wel degelijk een betekenis schuilt in het omgekeerde. Luchot Ook. Er zijn twee manieren om over God na te denken en je dus met Hem te verbinden. De ene is om je blik omhoog te richten naar de ondoorgrondelijke aard van God en Zijn leidende kracht. Dit komt overeen met de Luchot Lees van rechts naar links (van voren). De andere manier is om je blik naar beneden te richten, naar de Schepping, en de inherente wijsheid daarin te ontdekken. Dit komt overeen met de Luchot Lees van links naar rechts. 

Wat dat laatste betreft, stelt de Gemara: "Rabbi Yochanan zei: 'Als de Tora niet gegeven was, zouden we bescheidenheid van de kat hebben geleerd, afkeer van diefstal van de mier, loyaliteit van de duif en goede manieren van vogels'" (Eruvin 100b). Bovendien hebben de wijzen gezegd: "Als de wetten van de Tora niet geschreven waren, zou het passend zijn geweest om ze op te schrijven, zoals de wetten die diefstal, verboden relaties, afgoderij, godslastering en moord verbieden" (Torat Kohanim, Acharei Mot 9:13). De fundamentele gevoeligheden die de hele mensheid zou moeten bezitten, kunnen worden opgeroepen door ons af te stemmen op wat hier op aarde moet gebeuren. En natuurlijk kunnen zaken van heiligheid en eeuwigheid worden verworven door naar boven te kijken.

Beide niveaus van begrip zijn ontoegankelijk voor iemand die in de val van afgoderij is gelopen, het idee dat een andere macht dan God Zelf de leiding van het universum uitoefent. Ironisch genoeg had het veel erger kunnen zijn als Mozes de stenen tafelen niet had gebroken. Israël had zich tijdelijk weer tot afgoderij gewend, en de tafelen waren in feite "het werk van God". Als Mozes ze niet had verbrijzeld, Luchot zouden voorwerpen van aanbidding zijn geworden, in plaats van de God die ze heeft gegeven. We hebben veel dingen die we centraal stellen; we verwijzen er meestal naar door te zeggen: "de centraliteit van _____". Maar alleen God kan en hoort centraal te staan. Niet iemands eer, noch zijn geld, noch zijn land, noch zijn reputatie.

De laatste twee verzen van de Torah luiden: “En er is sindsdien in Israël geen profeet opgestaan zoals Mozes, die de HEER van aangezicht tot aangezicht kende; in al de tekenen en wonderen die de HEER hem opdroeg te doen in het land Egypte, voor Farao en al zijn dienaren en in heel zijn land; en in al de machtige hand en in al het ontzag dat Mozes voor de ogen van heel Israël teweegbracht.” (Deuteronomium 34:11-12). Wat was dat “ontzag”, Mozes’ grootste prestatie? Rashi (loc.cit.) stelt dat dit verwijst naar het verbrijzelen van de Luchot!

Moge het ons gegeven zijn Gods aanwezigheid in de wereld en in ons leven te mogen ervaren, en met Hem samen te werken om Zijn wereld tot volmaaktheid te brengen.

GOEDE SJABBO! SJABBOTSJALOM!

Door rabbijn Tani Burton

© Copyright, alle rechten voorbehouden. Als je dit artikel leuk vond, moedigen we je aan om het verder te verspreiden.

Onze blogs kunnen tekst/quotes/verwijzingen/links bevatten die auteursrechtelijk beschermd materiaal bevatten van Mechon-Mamre.org, Aish.nl, Sefaria.org, Chabad.orgen/of VraagNoah.orgdie we gebruiken in overeenstemming met hun beleid.