בס"ד

Parashat Lech Lecha

TDe Tora-lezing van deze week vertelt onder andere het verhaal van Abraham die tegen de koningen vocht. God zegt tegen Abraham dat Hij "zijn schild" zou zijn. Waarom zou Abraham na de oorlog een schild nodig hebben? Gebaseerd op Tora Or, Lech Lecha, Magen Avraham.

Lech Lecha: Het vinden van de balans tussen vriendelijkheid en zelfbeheersing

Het Toragedeelte van deze week, Lech Lecha, begint met een goddelijke oproep: “Ga heen” — Gods opdracht aan Abraham om zijn vaderland te verlaten en aan een nieuwe geestelijke reis te beginnen. Van de vele verhalen in dit gedeelte springt er één in het bijzonder uit: de oorlog tussen vier koningen en vijf koningen, en Abrahams verrassende rol daarin.

Na de oorlog keert Abraham zegevierend terug. Maar in plaats van zijn militaire overwinning te vieren, voert hij een gesprek met God. God zegt tegen hem:

“Wees niet bang, Abram, Ik ben je schild; je beloning zal zeer groot zijn.”
- Genesis 15:1

Een merkwaardige vraag rijst: Waarom zou God tegen Abraham zeggen dat hij niet bang hoeft te zijn en dat Hij hem zal beschermen, vlak nadat Abraham net een oorlog heeft gewonnen? Zou Abraham niet bescherming nodig hebben gehad vóór de veldslag?

Een eenvoudig antwoord — en een dieper antwoord

Oppervlakkig gezien zouden we kunnen zeggen dat God Abraham eraan herinnerde dat zijn overwinning niet te danken was aan zijn eigen kracht, maar aan de goddelijke bescherming die hij al die tijd genoten had. Maar zoals we weten, is de Torah niet zomaar een boek met verhalen; het is een boek vol leringen – lessen voor het leven. Dus welke diepere boodschap schuilt er in deze woorden?, “Ik ben jouw schild”?

De innerlijke betekenis: Abraham als goedheid

In het joodse gedachtegoed vertegenwoordigen de drie aartsvaders – Abraham, Isaak en Jakob – elk een spirituele eigenschap binnen de menselijke ziel:

Elk van deze eigenschappen is essentieel, maar wanneer ze tot het uiterste worden doorgevoerd, kunnen ze ook uit balans raken en zelfs schadelijk worden.

Het gevaar van onbeperkte vriendelijkheid

Vriendelijkheid is prachtig, maar onbeperkte vriendelijkheid kan gevaarlijk zijn. Abrahams mededogen was grenzeloos. Hij bad zelfs voor hen die zich tegen Gods wegen verzetten, waaronder zijn zoon Ismaël, en vroeg God: "Ismaël mag leven voor U."“

Maar pure, grenzeloze vriendelijkheid kan zelfs datgene wat eigenlijk niet zou moeten gedijen, leven en energie geven. De Joodse traditie leert immers dat de bron van Ismaëls negatieve invloed voortkomt uit Abrahams buitensporige vriendelijkheid – vriendelijkheid zonder oordeel of beperking.

Het gevaar van overmatige dwangmaatregelen

Aan de andere kant vertegenwoordigt Isaak het tegenovergestelde uiterste: Gevurah, oftewel terughoudendheid en oordeelsvermogen. Te veel strengheid, te veel geheimhouding, leidt tot kilheid en afstandelijkheid. Uit Isaak stamde Esau af, wat de onbalans van te veel oordeelsvermogen en te veel zelfverhulling symboliseert.

Net zoals oneindige vriendelijkheid kan omslaan in chaos, kan oneindige terughoudendheid alle groei verstikken. Beide vereisen matiging.

Het Evenwicht: Jacob en het Schild

Hierin schuilt de genialiteit van Jacob: de harmonie tussen geven en onthouden. Jacob belichaamt Tiferet — Barmhartigheid. Barmhartigheid is geen blinde goedheid; het erkent onvolmaaktheid en kiest er desondanks voor om te geven. Het is mededogen geworteld in de waarheid.

En dit, zo leggen onze wijzen uit, is wat God bedoelde toen Hij tegen Abraham zei:, “Ik ben jouw schild.”
God leerde Abraham dat zelfs vriendelijkheid een schild nodig heeft, een grens – een manier om te voorkomen dat het zich verspreidt naar plekken waar het niet thuishoort.

Onbegrensde vriendelijkheid is als licht zonder vorm: het kan alles verlichten, maar het kan ook branden en vernietigen. Het 'schild' symboliseert terughoudendheid, het geeft vorm en richting aan vriendelijkheid zodat het werkelijk kan helen en verheffen.

Een moderne analogie

Neem bijvoorbeeld de geest.
Wanneer gedachten vrijelijk stromen, is dat creativiteit — vriendelijkheid in mentale vorm. Maar als gedachten eindeloos ronddwalen zonder focus, ontstaat er verwarring. Evenzo leidt te veel terughoudendheid — het nooit uiten van ideeën of gevoelens — tot stilte en stagnatie.
Net als het hart heeft de geest evenwicht nodig.

De wereld staat op het randje van de afgrond.

Onze wijzen leren dat God, toen Hij de wereld schiep, aanvankelijk overwoog om haar te scheppen met het kenmerk van rechtvaardigheid (Elohim) – pure zelfbeheersing. Maar Hij zag dat de wereld niet kon overleven op oordeel alleen. Daarom combineerde Hij het met barmhartigheid, waardoor een evenwicht ontstond tussen strengheid en vriendelijkheid.

En dat evenwicht is wat het universum in stand houdt.

De les in de praktijk brengen

Gods boodschap aan Abraham — “Ik ben jouw schild” — is ook een boodschap aan ieder van ons.
We worden allemaal opgeroepen om te onderzoeken waar we te ver doorslaan:

De spirituele kunst van het leven is weten wanneer je moet geven en wanneer je moet inhouden, de middenweg vinden – de weg van barmhartigheid en waarheid.

Mogen we allen die balans in onszelf vinden, en moge God, ons ultieme schild, ons helpen om licht en vriendelijkheid in de wereld te brengen – met wijsheid en harmonie.

Spreekbeurt van rabbijn Tuvia Serber


Het bovenstaande is een weergave van de gesproken tekst die is omgezet naar geschreven tekst.

© Copyright, alle rechten voorbehouden. Als je dit artikel leuk vond, moedigen we je aan om het verder te verspreiden.

Onze blogs kunnen tekst/quotes/verwijzingen/links bevatten die auteursrechtelijk beschermd materiaal bevatten van 
Mechon-Mamre.org, Aish.nl, Sefaria.org, Chabad.orgen/of VraagNoah.orgdie we gebruiken in overeenstemming met hun beleid.