בס"ד

Ben Zoma zegt: “Wie is wijs? Hij die van ieder mens leert, zoals er staat: ‘Van al mijn leraren heb ik geleerd’ (Psalm 119:99). Wie is machtig? Hij die zijn impulsen beheerst, zoals er staat: “Beter is iemand die zich niet snel boos maakt dan iemand met lichamelijke kracht’ (Spreuken 16:32). Wie is rijk? Hij die zich verheugt over zijn deel, zoals er staat: ‘Wanneer u de vruchten van uw arbeid eet, zult u zich verheugen en het zal u goed doen’ (Psalm 128:2). ‘Verheug u’ – in deze wereld; ‘het zal u goed doen’ – in de wereld die komen zal. Wie wordt geëerd? Hij die de schepping eert, zoals er staat: ‘Allen die Mij eren, zullen geëerd worden’ (1 Samuel 2:30). (Avot 4:1)

Deze misjna onthult ons een eenvoudige formule voor het verkrijgen van de eigenschappen die door het grootste deel van de mensheid worden nagestreefd. Als er iets "daarbuiten" is dat je wilt, besef dan dat je, om het te bereiken, eerst jezelf moet veranderen.  

Men zou denken dat wijsheid wordt gesymboliseerd door vijfentwintig jaar postdoctorale studie, een diploma van een prestigieuze universiteit, of minstens tachtig jaar levenservaring op aarde. Maar volgens Ben Zoma is wijsheid een oriëntatie die men heeft, en een voortdurend proces. Merk op dat de Misjna een wijs persoon beschrijft als "iemand die leert", in de tegenwoordige tijd. Een wijs persoon is niet iemand die geleerd heeft, maar niet langer bezig is met leren. Het is veeleer iemand die nu leert. In de context van Joodse studies zijn er mensen die graag Thora-geleerden willen worden, die zo genoemd worden. talmidei chachamim (“leerlingen van de wijzen”). Maar wat betekent het om een “leerling” van de wijzen te zijn? talmid chachamHet betekent leren – niet een bepaald niveau bereiken en daar stoppen. Hoewel de term gereserveerd is voor degenen die de Thora beheersen, betekent het letterlijk 'een wijze leerling'. Bovendien is een wijs persoon iemand die van iedereen leert, niet alleen van de elite, de geletterden of de beroemdheden. Wijsheid is overal te vinden, in iedereen.

Het Hebreeuwse woord voor macht is gevurah, wat eigenlijk 'beheersing' betekent. Over het algemeen denken we bij het woord 'macht' aan fysieke kracht, een demonstratie van macht. Hier wordt macht echter gedefinieerd als het vermogen om zich in te houden, of, in psychologische termen, om bevrediging uit te stellen. Iemand die zijn macht beheerst yeter, Ofwel zijn kwade drang, is degene die machtig is. Zoals het ondersteunende vers aangeeft, is de yetzer hara Dit uit zich het vaakst als een impuls tot woede, en aangezien we allemaal dagelijks geconfronteerd worden met de wisselvalligheden van het leven, hebben we ruime gelegenheid om onze kracht te gebruiken.

Als je naar de aandelenkoersen kijkt, kun je overweldigd raken door de gedachte aan hoeveel geld er te verdienen valt en hoe groot de kloof is tussen je eigen bezittingen en de enorme rijkdom die mogelijk is. Volgens onze Misjna mis je daarmee echter de kern van de zaak. Verlang je naar rijkdom? Wees blij met wat je hebt. Er zijn mensen die gigantische landhuizen bezitten, maar die geen vreugde kennen om ze mee te vullen. Een paleis met twintig kamers waarvan de bewoners er hoogstens vier gebruiken, is een bezit waarvan slechts vijfentwintig procent wordt genoten. Aan de andere kant heb je mensen die heel weinig hebben, maar die alles wat ze bezitten beschouwen als een onschatbaar geschenk van God en elk klein beetje als een reden tot vreugde zien. Geniet voor de volle honderd procent van wat God je geeft, en je zult rijk zijn.

Wie eer wil ontvangen, moet anderen eer betonen. De gangbare opvatting over eer is dat het een pijl is die naar jezelf wijst. Maar onze Misjna leert ons dat het tegenovergestelde waar is, zoals het vers zegt: "allen die Mij eren, zullen geëerd worden". Eerbaarheid is een gezindheid, een houding die iemand in staat stelt de wereld en al haar bewoners met achting en eerbied te beschouwen. Volgens Ben Zoma is dit een vervulling van het vers: "allen die Mij eren"; het eren van de schepping is vergelijkbaar met het eren van Hem Die haar geschapen heeft. Wanneer we deze houding aannemen, zetten we een proces in gang waarin anderen de waarde en betekenis van het bestaan gaan inzien, en onze eigen eer is verzekerd. Eerbaarheid brengt eer voort. Dit is met name relevant voor de aanstaande viering van Lag BaOmer, waarbij in de Joodse traditie de nadruk ligt op de mitswa "heb uw naaste lief als uzelf" (Leviticus 19:18). Als ieder van ons zou ophouden (alleen) aan onszelf te denken en zich volledig zou richten op de behoeften van anderen, zouden we merken dat er ook voor onszelf gezorgd wordt. Mogen we gezegend zijn met de overvloedige liefde, zorgzaamheid en compassie die nog niet in deze wereld is vrijgekomen.

GOEDE SJABBO! SJABBOTSJALOM!

Door rabbijn Tani Burton

© Copyright, alle rechten voorbehouden. Als je dit artikel leuk vond, moedigen we je aan om het verder te verspreiden.

Onze blogs kunnen tekst/quotes/verwijzingen/links bevatten die auteursrechtelijk beschermd materiaal bevatten van Mechon-Mamre.org, Aish.nl, Sefaria.org, Chabad.orgen/of VraagNoah.orgdie we gebruiken in overeenstemming met hun beleid.