בס"ד

Torah in je leven integreren door reflectie en conversatie kan een ongelooflijk leuke en boeiende ervaring zijn. Het is een ontdekkingsreis waarbij oude wijsheid en tijdloze leringen tot leven komen in onze dagelijkse ervaringen. Door reflectie hebben we de mogelijkheid om diep in het rijke tapijt van Tora te duiken en er diepgaande inzichten en lessen uit te halen die resoneren met ons moderne leven. De vreugde ligt in de 'aha'-momenten, die momenten waarop een Torah-vers of -verhaal plotseling verbonden is met onze persoonlijke uitdagingen, aspiraties en waarden. En wanneer we met anderen over Torah praten, wordt het een interactief onderzoek, waarbij verschillende perspectieven en interpretaties ons begrip vergroten. Deze dialogen wekken vaak opwinding en intellectuele nieuwsgierigheid op, waardoor het leerproces zowel plezierig als bevredigend wordt. Tora wordt een levendig en dynamisch deel van ons leven, dat niet alleen leiding biedt, maar ook een bron van eindeloze fascinatie, verbinding en groei.

OPMERKING: Voel je niet verplicht om elke bron door te nemen of alle vragen te beantwoorden - tenzij je dat wilt. Zelfs één bron of één vraag geeft je genoeg stof voor discussie en meditatie. Geniet ervan!

Enkele gedachten over Parshat Bo

“En de HEER zei tegen Mozes: Strek uw hand uit naar de hemel, zodat er duisternis over het land Egypte komt, een duisternis die men kan voelen.” (Exodus 10:21)

De Tora maakt in dit vers een treffend onderscheid tussen gewone duisternis en een duisternis die voelbaar is. Dit was niet zomaar de afwezigheid van licht. Volgens de Midrasj werd de duisternis "verdubbeld en nog eens verdubbeld" in zo'n mate dat iemand die stond niet kon zitten, en iemand die zat niet kon staan. Beweging zelf werd onmogelijk. Duisternis was niet langer een toestand van zien, maar een toestand van bestaan.

Onze wijzen leggen uit dat deze duisternis overeenkomt met de oerduisternis die beschreven werd bij het aanbreken van de schepping: "Duisternis lag over de afgrond." Dit was geen nacht. Het was een dikke, drukkende duisternis die zelfs overdag het licht verduisterde. In feite keerde de wereld even terug naar een staat van vóór de schepping, vóór orde, vóór helderheid.

De Midrasj beschrijft deze duisternis als een munt, massief, zwaar, tastbaar. Deze metafoor is treffend. Waarom duisternis vergelijken met geld?

Geld kent, net als alle krachten in de wereld, twee toestanden. In zijn verheven staat bevordert het leven, vrijgevigheid, stabiliteit en zegeningen. In zijn gevallen staat wordt het star, overheersend en afgodisch – niet langer een middel, maar een doel op zich. Wanneer rijkdom, macht of systemen worden beschouwd als de ultieme bronnen van zekerheid, houden ze op te stromen en verharden ze juist. Wat in beweging zou moeten zijn, wordt vast. Wat zou moeten dienen, begint te heersen.

Egypte was de meest geavanceerde beschaving van zijn tijd, zowel technologisch, economisch als bestuurlijk. De beheersing van de Nijl gaf het land onafhankelijkheid, overvloed en zelfvertrouwen. Maar diezelfde beheersing werd de basis voor morele blindheid. Macht werd geabsolutiseerd. Mensen werden gereduceerd tot werktuigen. De goddelijke Bron achter de natuur werd vergeten, vervangen door de natuur zelf, door rijkdom en door controle.

De plaag van duisternis dwong Egypte de innerlijke waarheid van zijn eigen wereldbeeld te ervaren. Een beschaving die macht tot een afgod verheft, raakt uiteindelijk de weg kwijt. Wanneer gezag losgekoppeld wordt van morele verantwoordelijkheid, raakt de samenleving verlamd. Mensen kunnen niet langer "staan" of "zitten", ze kunnen zich niet meer ethisch, relationeel of spiritueel ontwikkelen. Duisternis wordt iets dat voelbaar wordt.

Dit is geen boodschap die alleen tot het oude Egypte gericht was. De Torah stelt herhaaldelijk dat deze gebeurtenissen plaatsvonden "opdat Egypte zou weten dat Ik de HEER ben". Dit is een openbaring die naar buiten gericht is, tot de naties van de wereld. Het is een tijdloze les over de beschaving zelf: vooruitgang zonder morele grondslag leidt niet tot licht, maar tot verlamming.

Daarentegen stelt de Torah: "Maar de kinderen van Israël hadden licht in al hun woningen." Licht betekent hier geen voorrecht of vrijstelling van lijden. Het betekent samenhang. Waar God wordt erkend als Eén, de ultieme Bron van rechtvaardigheid en betekenis, blijft eenheid mogelijk. Mensen kunnen elkaar nog steeds zien. Verantwoordelijkheid blijft intact.

Licht verbindt; duisternis isoleert. Wanneer samenlevingen elders naar verlossing zoeken, of het nu in rijkdom, ideologie, technologie of macht is, verliezen ze niet alleen God, maar ook elkaar. Wanneer God erkend wordt, zij het onvolmaakt, blijft het licht voortbestaan te midden van de duisternis.

De plaag van de duisternis leert ons dat moreel inzicht niet gegarandeerd wordt door vooruitgang. Het moet bewust gekozen worden. Voor Israël en voor alle naties geldt deze les: erken Hem die boven alle macht staat, anders zal de macht zelf de duisternis worden die voelbaar is.

Moge het ons gegeven zijn om te leven met helderheid, nederigheid en licht.

Denk nu na over de volgende vragen:

  1. Wat zijn de bronnen van veiligheid en macht waarop mijn samenleving het meest vertrouwt, en hoe zou ik herkennen of een van deze bronnen stilletjes de plaats van God heeft ingenomen?
  2. Kan een beschaving zeer geavanceerd zijn en toch moreel "onbeweeglijk" blijven? Welke signalen zouden erop wijzen dat de vooruitgang de verantwoordelijkheid heeft ingehaald?
  3. Hoe ziet "voelbare duisternis" er in het hedendaagse menselijk leven uit, vanuit psychologisch, sociaal en ethisch oogpunt, en hoe kan die ontstaan zonder dat mensen het in eerste instantie merken?
  4. Op welke manieren helpt het erkennen van één enkele morele Bron boven macht, rijkdom of natuur mensen om met elkaar verbonden te blijven in plaats van geïsoleerd te raken?
  5. Waar in mijn eigen leven of gemeenschap is er nog licht in huis, en welke gewoonten helpen dat licht te behouden wanneer de wereld om me heen donker aanvoelt?

Shabbat Shalom!

Door rabbijn Tani Burton

Meer shiurim van Rabbi Tani Burton

 © Copyright, alle rechten voorbehouden. Als je dit artikel leuk vond, moedigen we je aan om het verder te verspreiden.

Onze blogs kunnen tekst/quotes/verwijzingen/links bevatten die auteursrechtelijk beschermd materiaal bevatten van Mechon-Mamre.org, Aish.nl, Sefaria.org, Chabad.orgen/of VraagNoah.orgdie we gebruiken in overeenstemming met hun beleid.