בס"ד

EEN GEDACHTE OVER PARSHAT VAYIGASH 5785


1. Jacobs antwoord op de vraag van de farao


Het lijkt erop dat Jakob zichtbaar ouder was geworden; zijn grijze haar en vermoeide uiterlijk trokken de aandacht van de farao. Zijn verschijning wekte verbazing, omdat mensen in die tijd over het algemeen veel korter leefden dan de generaties ervoor. Verbaasd door wat hij zag, vroeg de farao hem: 'Hoeveel dagen telt uw leven? Nooit in mijn hele koninkrijk heb ik een man gezien die er zo oud uitziet als u.'“

Genesis 47:8

8 En de farao zei tegen Jakob: 'Hoeveel dagen telt uw leven?'‘ח  וַיֹּאמֶר פַּרְעֹה, אֶל-יַעֲקֹב: כַּמָּה, יְמֵי שְׁנֵי חַיֶּיךָ.

Jacob antwoordde dat hij 130 jaar oud was, maar zei tegen de farao dat hij niet verbaasd moest zijn over zijn leeftijd. Hij benadrukte dat zijn jaren kort waren vergeleken met de veel langere levensduur van zijn voorouders. Hij legde echter ook uit waarom hij er zo oud uitzag: de jaren van zijn leven waren zwaar geweest, vol beproevingen en lijden. Deze jaren van zwoegen en verdriet hadden hun tol geëist, waardoor hij grijs was geworden en er vroegtijdig oud uitzag.

9 Jakob zei tegen de farao: ‘De dagen van mijn verblijf in het buitenland zijn honderdveertig jaar geweest; de dagen van mijn leven zijn kort en slecht geweest, en ze hebben niet de levensduur van mijn voorvaders in hun verblijf bereikt.’ט  וַיֹּאמֶר יַעֲקֹב, אֶל-פַּרְעֹה, יְמֵי שְׁנֵי מְגוּרַי, שְׁלֹשִׁים וּמְאַת שָׁנָה: מְעַט וְרָעִים, הָיוּ יְמֵי שְׁנֵי חַיַּי, וְלֹא הִשִּׂיגוּ אֶת-יְמֵי שְׁנֵי חַיֵּי אֲבֹתַי, בִּימֵי מְגוּרֵיהֶם.

In plaats van een rechtstreeks antwoord te geven, benadrukte Jacob de moeilijkheden en de kortheid van zijn leven. Dit antwoord nodigt uit tot diepere reflectie over wat hij werkelijk belangrijk vond.1

2. Een leven van rondreizen

Wat wil Jacob hier nu eigenlijk zeggen? Het lijkt erop dat hij, in plaats van simpelweg zijn leeftijd te noemen, zijn leven beschrijft als een reis – een reeks omzwervingen. Jacob was zich er terdege van bewust dat zijn verblijf in Egypte tijdelijk was, maar zijn woorden suggereren iets diepers: een levenslang gevoel een vreemdeling op aarde te zijn.

Jacobs ziel verlangde naar een geestelijk thuis, een verbinding met het Eeuwige. Door dit verlangen vond hij nooit echt vrede in zijn aardse leven. Ondanks dat hij 130 jaar oud werd, leken zijn dagen gevuld met verdriet en ontberingen. Hij meet zijn leven niet in jaren, maar in termen van de geestelijke worstelingen en beproevingen die hij heeft doorstaan.

3. Verlangen naar een hoger thuis

Volgens de Midrasj2, God reageerde op deze woorden met kritiek:

“Ik heb je gered van Esau en Lavan, ik heb je dochter Dina en je zoon Jozef aan je teruggegeven. En toch beschrijf je je leven in negatieve termen tegenover de farao? Nu zal ik ervoor zorgen dat je woorden uitkomen door je levensduur te verkorten, zodat je inderdaad minder jaren zult leven dan je vader en grootvader.”

God trok daarom voor elk woord in Jacobs antwoord een jaar van zijn leeftijd af – in totaal 33 woorden. Daardoor stierf Jacob op 147-jarige leeftijd, precies 33 jaar jonger dan zijn vader Isaak, die 180 jaar oud werd.

Jacobs antwoord onthult echter meer dan een simpele klacht. Hij beschouwde zijn leven niet in termen van kwantiteit, maar eerder in termen van kwaliteit. Ondanks zijn hoge leeftijd voelde hij zich een vreemdeling op aarde, zich terdege bewust van de vergankelijkheid van het aardse leven. Zijn verlangen naar een betere, eeuwige werkelijkheid was diep. De uitdagingen en beproevingen die hij doormaakte, hadden een diepe indruk op zijn ziel achtergelaten en drukten zwaar op zijn lichaam.

4. De invloed van mindset op levensduur

Dit diepe spirituele verlangen en het gevoel een 'vreemdeling' op aarde te zijn, kunnen een aanzienlijke invloed hebben gehad op Jacobs levensvisie en zijn kijk op het bestaan. Jacobs besef van de vergankelijkheid van het aardse leven bracht hem ertoe zijn dagen als kort en vol ontberingen te beschouwen. Interessant genoeg weerspiegelt dit een concept dat in de moderne wetenschap wordt onderzocht. Onderzoek heeft aangetoond dat mensen met een negatieve levenshouding – zoals mensen die lijden aan depressie of gevoelens van waardeloosheid – vaak een kortere levensduur hebben.3

Een belangrijk symptoom van depressie is de overtuiging dat iemands leven geen betekenis of waarde heeft, zowel voor het gezin als voor de maatschappij in het algemeen. Jacobs reflectie op zijn "weinige en slechte" dagen weerspiegelt dit gevoel. Zijn verlangen naar een andere, betere wereld heeft mogelijk bijgedragen aan zijn levensbeschouwing als een last en een vluchtigheid, wat zijn algehele welzijn kan hebben beïnvloed en zelfs zijn levensduur kan hebben verkort.

5. Leven in dagen, niet in jaren

Hoewel Jacobs leven gekenmerkt werd door ontberingen en een verlangen naar iets dat deze wereld overstijgt, moedigt de Bijbel ons ook aan om ons te richten op de waarde van elke dag, in plaats van de jaren te tellen. In plaats van stil te staan bij wat ons ontbreekt, worden we opgeroepen om de zegeningen die we in het huidige moment hebben te erkennen en te waarderen. Rabbi Samson Raphael Hirsch, een 19e-eeuwse Joodse denker, benadrukte deze denkwijze door te stellen:4:

“Als je in jaren telt, tel je de dagen niet meer. Alleen bij een enkeling, een uitzonderlijk mens, is elke dag vol betekenis en wordt als zodanig erkend. Een werkelijk rechtvaardig mens leeft niet in jaren, maar in dagen.”

Dit perspectief nodigt ons uit om de kansen in elke dag te zien: om te groeien, een bijdrage te leveren en het goede in ons leven te omarmen. Door de focus te verleggen van de kwantiteit naar de kwaliteit van elke dag, kunnen we een dieper gevoel van zingeving en dankbaarheid ontwikkelen, niet alleen voor wat we missen, maar ook voor al het goede dat we al hebben.

6. Onze dagen doelgericht tellen

In de grote psalm van Mozes (Psalm 90:12), wordt de vergankelijke aard van het menselijk leven vergeleken met een droom. Het eindigt met de smeekbede:

12 Leer ons daarom onze dagen te tellen, opdat wij een hart vol wijsheid verkrijgen.יב  לִמְנוֹת יָמֵינוּ, כֵּן הוֹדַע; וְנָבִא, לְבַב חָכְמָה.

Dit vers spoort ons aan om betekenis niet te zoeken in de lengte van ons leven, maar in het doel en de wijsheid die we elke dag ontwikkelen. Elke dag is een kans om te leren, te groeien en onze daden in overeenstemming te brengen met de goddelijke wil.

7. Elke dag beschouwen als een geschenk van de Eeuwige

We zouden elke dag moeten zien als een kostbaar geschenk van de Eeuwige. Het is een gelegenheid om Zijn licht in de wereld te weerspiegelen, anderen te dienen en ons begrip van Zijn aanwezigheid te verdiepen.

Zelfs te midden van verdriet, ziekte of tegenspoed kunnen we vreugde vinden door erop te vertrouwen dat alles ten goede komt. Door elke dag te koesteren, bevestigen we dat de waarde van het leven niet ligt in de jaren die we vergaren, maar in de betekenis die we aan elk moment geven.

Als PVerzen 13:7 herinnert ons eraan:

7 Er zijn mensen die zich rijk voordoen, maar niets bezitten; er zijn mensen die zich arm voordoen, maar grote rijkdom bezitten.ז  יֵשׁ מִתְעַשֵּׁר, וְאֵין כֹּל; מִתְרוֹשֵׁשׁ, וְהוֹן רָב.

Ware rijkdom schuilt in een doelgericht leven, dankbaarheid en verbondenheid met het Eeuwige.



Door Angelique Sijbolts
Met dank aan Rabbi Tuvia Serber voor zijn feedback.

Bronnen:

  1. Zie Ramban over Genesis 47:9 ︎
  2. Zie Da'at Zekenim over Genesis 47:8 ︎
  3. Dit betekent niet dat God per se iemands levensduur verkort als diegene depressief is. ︎
  4. Artikel op Aish.com: Leven of bestaan? door Rabbi Stephen Baars ︎
Lees meer van dit Aish.com artikel

Teksten Mechon Mamre


© Copyright, alle rechten voorbehouden. Als je dit artikel leuk vond, moedigen we je aan om het verder te verspreiden.

Onze blogs kunnen tekst/quotes/verwijzingen/links bevatten die auteursrechtelijk beschermd materiaal bevatten van Mechon-Mamre.org, Aish.nl, Sefaria.org, Chabad.orgen/of VraagNoah.orgdie we gebruiken in overeenstemming met hun beleid.