בס"ד

Het jaar dat je nog niet hebt beleefd

Elul is een tijd van voorbereiding.

Het is de periode die ons leidt naar Rosj Hasjana, gevolgd door de Tien Dagen van Berouw en vervolgens Jom Kippur – de cyclus die vaak de Hoge Feestdagen wordt genoemd. Gedurende deze tijd kijken we vanzelfsprekend terug. We denken na over het jaar dat ten einde loopt. We overwegen waar verbetering nodig is. En we bereiden ons voor om voor Hasjem te verschijnen.

Dat roept voor Noachiden een voor de hand liggende vraag op:

Wat heeft Elul met mij te maken?

Noachieten zijn niet verplicht om de specifieke Joodse gebruiken rond Elul of Rosj Hasjana na te leven. Het is niet nodig om een parallelle reeks gebruiken te bedenken en die een "Noachitische Elul" te noemen.“

Elul is Elul.

Maar iemand die volgens de Tora leeft, leert ook leven met een bewustzijn van de Torakalender. Het ritme van het jaar krijgt betekenis. Niet elke dag vraagt hetzelfde van ons, en niet elk seizoen nodigt uit tot dezelfde vorm van bezinning.

En de bestemming waar de kalender ons naartoe leidt, heeft een uitgesproken universele dimensie.

De Misjna leert dat op Rosj Hasjana, alle inwoners van de wereld ga voor Hashem langs.

Wij allemaal.

De specifieke gebruiken van Rosj Hasjana behoren Israël toe als mitswot. Maar het oordelen zelf behoort daar niet toe.

En als ik weet dat Rosj Hasjana nadert, en ik weet dat de hele mensheid voor Hasjem voorbijgaat, dan is er een heel eenvoudige reden waarom Elul voor mij belangrijk is:

Ik wil niet per ongeluk op de dag des oordeels aankomen. Ik wil me er bewust op voorbereiden.

En voorbereiding betekent in twee richtingen kijken.

Een jaar ligt achter ons, een jaar dat we al hebben beleefd.

Voor ons ligt een jaar dat we nog niet hebben meegemaakt.

Rosj Hasjana valt tussen die twee jaren in.

Laten we daar dus ook even blijven staan.

Laten we beginnen met een vraag die niemand kan beantwoorden:

Wat gaat er dit jaar met je gebeuren?

Wat zal er veranderen?

Wat levert het je op?

Wat heb je te verliezen?

Welke plannen zullen werken?

Welke niet?

Welke kansen zullen zich voordoen?

Welke moeilijkheden zullen zich voordoen?

Wie zal er in je leven komen?

Dat weten we niet.

Denk nu even terug aan Elul vorig jaar.

Stel je voor dat iemand je toen had gevraagd om de komende twaalf maanden te voorspellen.

Hoeveel van wat er werkelijk is gebeurd, had je kunnen weten?

Waarschijnlijk veel minder dan je had gedacht.

En toch moeten we de komende twaalf maanden nog doorkomen.

We moeten beslissingen nemen.

Wij hebben verplichtingen.

We hebben relaties.

We hebben werk te doen.

We moeten keuzes maken voor Hashem.

De kernvraag is dus als volgt:

Hoe kan iemand verantwoordelijk leven voor Hashem als hij niet weet wat er gaat gebeuren?

🔶 OEFENING 1 — TERUGBLIKKEN VANUIT DE TOEKOMST

Pak een vel papier en schrijf bovenaan:

ELUL 5787 — TERUGBLIK

Stel je nu voor dat het over een jaar is.

Hashem heeft je nog een jaar leven geschonken, en je nadert Rosj Hasjana opnieuw. Je kijkt terug op het afgelopen jaar en kunt zeggen:

“Ik heb dat jaar goed benut. Ik heb het jaar dat ik kreeg goed besteed.”

Wat zou dat waar maken?

Merk op wat je bent niet gevraagd worden.

Er wordt niet van u gevraagd om te voorspellen wat er zal gebeuren.

Er wordt je niet gevraagd wat jouw jaar makkelijk zou maken.

U wordt gevraagd:

Wat zou het voor mij betekenen als ik het komende jaar goed benut heb?

Schrijf het op drie dingen.

Misschien iets met:

Neem even de tijd.

✦ SCHRIJF JE DRIE ANTWOORDEN OP:

1. _______________________________________________

2. _______________________________________________

3. _______________________________________________

Bekijk nu uw antwoorden aandachtig.

Omcirkel alles waarvan je de uitkomst daadwerkelijk kunt bepalen.

Dat is iets waar je geen invloed op kunt uitoefenen.

Dat is niet iets waar je naartoe kunt werken.

Iets wat je zelf kunt bewerkstelligen.

Onderstreep vervolgens alles wat beschrijft iets wat je kunt kiezen om te doen.

Misschien ontdek je wel iets interessants.

Misschien schreef u:

“Ik wil een betere relatie met mijn dochter.”

Kun je dat omcirkelen?

Niet echt. Er zijn twee mensen betrokken bij een relatie.

Maar misschien kunt u het volgende onderstrepen:

“Ik zal elke week tijd vrijmaken om met haar te praten.”

Of:

“Ik zal stoppen met boos reageren als we het oneens zijn.”

Stel dat u schreef:

“Ik wil dat mijn bedrijf succesvol is.”

Kun je die uitkomst bepalen?

Uiteraard niet.

Maar je kunt zelf bepalen of je verantwoordelijk te werk gaat. Je kunt je aanbod verbeteren. Je kunt passend advies inwinnen. Je kunt de telefoontjes plegen waarvan je weet dat je ze moet plegen.

En deze oefening onthult iets belangrijks.

We hebben de neiging om de toekomst te visualiseren in termen van mogelijke uitkomsten, maar de meeste uitkomsten kunnen we niet zelf bepalen.

Wij zitten niet achter het stuur en hebben niet de volledige controle.

En toch is Rosj Hasjana een dag van oordeel.

Hashem stelt mensen verantwoordelijk.

Waar zijn we dan precies verantwoordelijk voor?

Het verlangen om te weten wat er gaat gebeuren

Mensen hebben altijd al geworsteld met onzekerheid.

In de oudheid probeerden mensen de toekomst te voorspellen door middel van verschillende vormen van waarzeggerij. De Torah beschrijft praktijken die erop gericht waren kennis te verkrijgen die Hashem niet aan de mens had gegeven.

Maar voordat je vraagt... Wat Die praktijken waren, misschien moeten we ons een meer fundamentele vraag stellen:

Waarom wilden mensen ze hebben?

Het antwoord is simpel.

De oermensen hadden hetzelfde probleem als wij nu.

Ze wisten niet wat er zou gebeuren.

Wat als ik naar de oorlog ga?

Zal de oogst slagen?

Zal mijn gezin welvarend zijn?

Dreigt er gevaar?

De mens heeft altijd al de onzekerheid van de toekomst willen doorgronden.

En natuurlijk doen we dat nog steeds.

We hoeven niet per se de methoden van het oude Kanaän te gebruiken, hoewel iemand misschien een geheim heeft dat hij of zij ons niet vertelt.

In plaats daarvan doen we onderzoek.

Wij doen een voorspelling.

Wij vragen om advies.

We zoeken naar meer informatie.

Geen van die dingen is op zichzelf verkeerd.

De Torah gebiedt ons niet om dwaas te zijn.

Maar soms overschrijden we een onzichtbare grens.

We stoppen met het verzamelen van informatie om een verantwoorde beslissing te nemen en beginnen te zoeken naar iets dat geen enkele hoeveelheid informatie ons daadwerkelijk kan geven:

zekerheid.

Gezonde planning vereist:

“Wat moet ik doen, gezien wat ik weet?”

Maar een ander deel van ons vraagt zich af:

“Hoe kan ik er absoluut zeker van zijn dat alles precies zo uitpakt als ik wil?”

Dat zijn niet dezelfde vragen.

De Torah vertelt ons:

“U moet vol overgave toegewijd zijn aan Hashem, uw God.”

Zijn tamim Met Hashem zijn betekent heel en onverdeeld zijn.

Er is geen enkel aspect van het leven dat losstaat van onze relatie met Hem.

Het is onze verantwoordelijkheid om uit te voeren wat Hashem ons heeft toevertrouwd.

De toekomst zelf berust bij Hashem.

Doen wat ik moet doen en de toekomst bepalen zijn twee verschillende dingen.

Laten we dat onderscheid eens nader bekijken.

🔶 OEFENING 2 — VAN WIENS AFDELING IS HET?

Kies voor elke bewering één antwoord:

M = Mijn verantwoordelijkheid

H = Hashems afdeling

B = Beide

Denk niet te lang na over de antwoorden. Het doel is om te zien waar de verantwoordelijkheid ophoudt en waar de controle eindigt.

1. Of ik de baan krijg.

M / H / B

2. Of ik me goed voorbereid op het interview.

M / H / B

3. Of de andere persoon mijn excuses accepteert.

M / H / B

4. Mijn reputatie.

M / H / B

5. Of er dit jaar iets moeilijks met me gebeurt.

M / H / B

6. Hoe ik reageer als er iets moeilijks gebeurt.

M / H / B

Sommige van deze vragen zijn niet zo eenvoudig als ze op het eerste gezicht lijken.

Bescherm je reputatie.

Je gedrag is jouw verantwoordelijkheid.

Je bent zelf verantwoordelijk voor het juiste doen. Je kunt eraan werken om de beste versie van jezelf te worden.

Maar wat denken of zeggen alle anderen over jou?

Dat heb je niet volledig in de hand.

Hetzelfde patroon zien we terug in veel van de dingen waar we ons zorgen over maken.

In één en dezelfde kwestie schuilen vaak twee afzonderlijke vragen:

Wat is van mij?

en

Wat behoort niet aan mij?

En er kan heel veel menselijke energie verspild worden aan hard werken op de verkeerde afdeling.

🔶 OEFENING 3 — VERDEEL DE ZAAK

Pak je papier en teken een verticale lijn door het midden.

Schrijven:

MIJN VERANTWOORDELIJKHEIDNIET IN MIJN BEHEERSING

Denk nu eens aan Een van uw grootste zorgen over het komende jaar.

Je hoeft het met niemand te delen.

Het kan gaan om werk, familie, relaties, financiën, gezondheid, een moeilijke beslissing of iets heel anders.

Verdeel de situatie nu.

Schrijf aan de linkerkant:

Wat wordt er in deze situatie concreet van mij verwacht?

Misschien:

Schrijf aan de rechterkant:

Wat kan ik niet vaststellen?

Misschien:

Neem even de tijd om beide kanten te bekijken.

Stel jezelf dan de volgende vraag:

Besteed ik meer energie aan piekeren over dingen waar ik geen controle over heb, dan aan het doen van wat wél mijn verantwoordelijkheid is?

Kijk nu naar de linkerkolom.

Stel jezelf de volgende vraag:

Welke actie weet ik nu al dat ik moet ondernemen?

✦ OMCIRKEL DIE ACTIE.

Soms hebben we geen extra teken nodig.

Soms weten we het al.

Maar hoe zit het met de dingen die ik fout heb gedaan?

Dit is waar het ongemakkelijk wordt.

Misschien kijken we naar de linkerkant van de pagina en beseffen we:

Dat was mijn verantwoordelijkheid.

En ik faalde.

Ik wist dat ik iets anders had moeten doen.

Ik had me anders moeten gedragen.

Ik had dat niet moeten zeggen.

Ik wist dat ik iemand iets verschuldigd was.

Ik wist dat er iets niet klopte.

Ik had een verplichting en ik heb die verwaarloosd.

Ik wist dat Hashem iets van me verlangde, en ik heb het niet gedaan.

Ik kan dat niet naar de andere kolom verplaatsen.

Ik kan het niet zeggen:

“Oh, dat is de verantwoordelijkheid van God.”

Nee.

Die was van mij.

En als Rosj Hasjana draait om oordeel, en oordeel verantwoordelijkheid inhoudt, dan is dit een vraag die we niet kunnen ontwijken.

Dit brengt ons bij een van de belangrijkste ideeën van Elul:

Teshuvah.

Teshuvah wordt vaak vertaald als berouw.

Maar letterlijk betekent het: terugkeren.

Terugkeren naar de plek waar we horen te zijn.

Het principe van teshuvah (bekering) komt al heel vroeg in de menselijke geschiedenis voor.

Voor de Sinaï.

Voordat het Joodse volk bestond.

Vóór de openbaring van de Tora.

We vinden het terug in het verhaal van Kaïn.

Hashem waarschuwt Kaïn voor de richting die hij inslaat:

“Als je vooruitgang boekt, zul je ongetwijfeld hogerop komen.”

En het bericht vervolgt:

Je kunt die neigingen beheersen.

Denk eens na over wat dat betekent.

Hashem zegt niet tegen Kaïn:

“Je hebt moreel gefaald. Dit is wie je nu bent.”

Hij zegt tegen hem:

Je kunt beter.

Je vorige keuze – zelfs een verkeerde – ontneemt je niet de mogelijkheid om een volgende keuze te maken.

Je kunt nog steeds een andere keuze maken.

Dat is een fundamenteel idee van teshuvah.

Onze eerdere mislukkingen blijven onze mislukkingen.

Teshuvah is niet doen alsof er niets is gebeurd.

Het begint eigenlijk pas wanneer we eerlijk kunnen zeggen:

“Die is van mij.”

“Ik heb het gedaan.”

“En ik moet het veranderen.”

Een mens is verantwoordelijk voor zijn eigen keuzes.

Maar een mens zit niet gevangen in de keuzes die hij in het verleden heeft gemaakt.

Het onder ogen zien van onze tekortkomingen kan het begin van groei zijn.

Verbetering kan niet alleen leiden tot vergeving, maar ook tot verheffing.

Je kunt beter worden dan je voorheen was.

🔶 OEFENING 4 — HERKENNEN, REPAREREN, VERANDEREN

Kijk nu eens achteruit.

Niet in het jaar dat je nog niet hebt meegemaakt.

In het jaar dat je hebt geleefd.

Denk aan één ding van 5786 Dat hoort absoluut in die categorie thuis:

MIJN VERANTWOORDELIJKHEID

Niet iets wat iemand anders je heeft aangedaan.

Niet iets dat zomaar misging.

Iets wat je zonder twijfel kunt zeggen:

“Ik had dit anders moeten aanpakken.”

U wordt niet gevraagd om het te delen.

Beantwoord nu deze drie vragen.

1. HERKENNEN

Wees nauwkeurig.

Schrijf niet zomaar:

“Dat was niet goed genoeg.”

Stel jezelf de volgende vraag:

✦ SCHRIJF HET HIER:

2. REPARATIE

Vragen:

Kan er nog iets rechtgezet worden?

Bent u het volgende verschuldigd:

Kunt u een redelijke poging doen om de schade te herstellen?

✦ BESCHRIJF ÉÉN MOGELIJKE ACTIE:

3. VERANDERING

Stel nu de volgende vraag:

Als zich een vergelijkbare situatie opnieuw voordoet, wat zal ik dan anders doen?

Schrijf niet:

“Ik zal een beter mens worden.”

Dat is te vaag.

Wees specifiek.

Welk gedrag zal veranderen?

✦ SCHRIJF HET HIER:

Daarom is Elul niet zomaar een maand om je schuldig te voelen.

Het doel van het erkennen van onze tekortkomingen is om die terug te vinden.

Om te corrigeren.

Om te repareren.

Veranderen.

Weer in het paard stappen

Natuurlijk sluipen er twijfels binnen.

We kunnen eerlijk terugkijken op het afgelopen jaar en denken:

“Dat heb ik al eerder gezegd.”

“Ik heb al eerder goede voornemens gemaakt.”

“Ik heb al eerder gefaald.”

“Ik heb het al eerder geprobeerd.”

Dus waarom denken we dat we het nu anders kunnen aanpakken?

De Torah vertelt ons:

“U zult de Heer, uw God, gedenken, want Hij is het die u de kracht geeft om dingen te volbrengen.”

Hashem heeft de mens de macht gegeven om te handelen.

Jouw intelligentie.

Jouw vaardigheden.

Jouw kansen.

Jouw kracht.

Jouw vermogen om te leren.

Uw vermogen om beslissingen te nemen.

Uw vermogen om te repareren.

Zelfs je vermogen om weer op te staan na een val.

Teshuvah veronderstelt iets heel belangrijks:

De toekomst hoeft geen herhaling van het verleden te zijn.

We zullen soms vallen.

Dat hoort bij het mens-zijn.

Maar vallen is niet het einde van het verhaal.

De hamvraag is of we er weer bovenop komen.

Het gevaarlijkste aan falen is misschien niet altijd het falen zelf.

Het is de stem die zegt:

“Dat is het. Je hebt gefaald. Blijf liggen.”

Maar het leven vraagt om een andere stem.

Een stem die zegt:

“Kruip weer op het paard.”

“Ga door.”

“Probeer het opnieuw.”

We zijn vaak in staat om geduldig en begripvol te zijn tegenover anderen.

Maar om de een of andere reden vergeten we onszelf te rekenen tot de mensen die geduld verdienen.

Wij zijn ook maar mensen.

We hebben ook ruimte nodig om te groeien.

Verantwoordelijkheid zonder controle

Twee ideeën komen nu samen.

Eerst:

Gebruik de kracht die Hashem je heeft gegeven.

Act.

Bouwen.

Reparatie.

Poging.

En ten tweede:

Verwar uw vermogen om te handelen niet met uw vermogen om de uitkomst te beheersen.

We hebben minder controle dan we soms denken.

Maar we zijn ook verantwoordelijker en capabeler dan we soms toegeven.

We kunnen dus niet zeggen:

“Als Hashem de toekomst in handen heeft, hangt niets van mij af.”

Dat is niet de wereld die Hashem geschapen heeft.

Maar we kunnen ook niet zeggen:

“Als ik alles goed doe, kan ik de toekomst precies zo vormgeven als ik wil.”

Het vinden van de juiste balans is lastiger dan bij beide uitersten.

Het is dit:

Neem de volledige verantwoordelijkheid voor wat Hashem in jouw handen heeft gelegd, zonder te doen alsof Hij alles in jouw handen heeft gelegd.

En dat brengt ons bij drie woorden.

Drie woorden voor het komende jaar.

🔶 LAATSTE OEFENING — REPAREREN, NASTREVEN, VERTROUWEN

Neem een schoon stuk papier.

Schrijf bovenaan:

5787

Schrijf eronder drie woorden:

REPARATIE

NASTREVEN

TOEVERTROUWEN

En let op de volgorde.

We beginnen met het jaar dat achter ons ligt.

1. 🔶 REPARATIE

Kijk eens naar wat je hebt geschreven tijdens de teshuvah-oefening.

Stel jezelf de volgende vraag:

Wat is één ding uit 5786 dat niet zomaar ongerepareerd in 5787 mag worden meegenomen?

Misschien ben je iemand een verontschuldiging verschuldigd.

Misschien valt er nog iets te herstellen.

Wellicht kan een verplichting worden nagekomen.

Misschien hoeft het geen nieuw nieuwjaarsvoornemen te worden.

Misschien is het wel heel eenvoudig.

✦ MAAK DEZE ZIN AF:

Voordat ik het nieuwe jaar inga, zal ik…

2. 🔶 NASTREVEN

Kijk nu nog eens naar de eerste oefening.

Wat is één waardevolle onderneming die je het komende jaar serieus wilt aanpakken?

Let op het woord:

Poging.

Dat is geen uitkomst die je probeert af te dwingen.

Iets wat de moeite waard is om na te streven.

Iets dat de kracht waardig is die Hashem je heeft gegeven.

✦ MAAK DEZE ZINNEN AF:

Met Gods hulp zal ik mijn doel nastreven…

Ik zal dit verder onderzoeken door…

Het tweede antwoord moet iets zijn dat je daadwerkelijk kunt doen.

3. 🔶 TOEVERTROUWEN

Ga nu terug naar de twee kolommen:

Mijn verantwoordelijkheid en Dat heb ik niet in de hand.

Stel jezelf de volgende vraag:

Wat heb ik bij me gedragen alsof ik zelf de uitkomst kon bepalen?

✦ MAAK DEZE TWEE ZINNEN AF:

Mijn verantwoordelijkheid is…

De uitkomst vertrouw ik toe aan Hashem…

Bekijk ze nu alle drie.

REPARATIE

Het verleden is belangrijk.

Maar het hoeft je niet gevangen te houden.

NASTREVEN

Hashem heeft je kracht gegeven.

Gebruik het.

TOEVERTROUWEN

Doe wat je moet doen.

Laat bij Hashem wat Hem toekomt.

Tussen twee jaar in staan

We begonnen met een vraag:

Wat gaat er dit jaar met je gebeuren?

En de waarheid is, ik kan die vraag niet beantwoorden.

Jij ook niet.

We weten niet wat het jaar 5787 inhoudt.

We weten niet welke plannen zullen slagen.

We weten niet welke uitdagingen er op ons pad zullen komen.

We weten niet of de dingen waar we ons vandaag zorgen over maken uiteindelijk niets zullen blijken te zijn.

En we weten niet welke onverwachte zegeningen Hashem zal brengen.

Maar Elul biedt ons juist een buitengewone kans omdat we het niet weten.

We bevinden ons tussen twee jaar in.

Een jaar ligt achter ons, een jaar dat we al hebben beleefd.

Er waren keuzes die wij zelf konden maken.

Sommige waren goed.

Sommigen niet.

En waar we gefaald hebben, heeft Hashem ons niet verteld:

“Dat is het einde van je verhaal.”

Vanaf het begin van Genesis leren we iets anders.

Je kunt verbeteren.

Je kunt een andere keuze maken.

Je hebt het vermogen om je energie te sturen.

Dat is teshuvah.

Voor ons ligt een jaar dat nog niet geleefd is.

Hashem heeft ons de kracht gegeven om dat jaar te halen.

Gebruik het dus.

En toch heeft Hij ons geen volledig inzicht gegeven in alles wat dat jaar zal brengen.

Zo kunnen we de toekomst met een open blik tegemoet treden.

Met nieuwsgierigheid.

Met nederigheid.

Met vertrouwen.

We kunnen zeggen:

“Laten we afwachten wat Hashem voor ons in petto heeft.”

En tussen die twee jaren in ligt Rosj Hasjana.

Ieder van ons komt voor Hashem te staan.

Daarom is dit moment zo belangrijk.

We kennen het vonnis niet.

We weten niet hoe het komende jaar zal verlopen.

Maar we weten wel wat we kunnen doen voordat we daar aankomen.

We kunnen repareren wat gerepareerd kan worden.

We kunnen nastreven wat de moeite waard is om na te streven.

En we kunnen aan Hashem teruggeven wat we nooit zelf hebben bepaald.

Je hoeft niet te eisen dat je de kennis van morgen beheerst als voorwaarde om vandaag het juiste te doen.

Gebruik de kracht die Hashem je heeft gegeven.

Corrigeer wat gecorrigeerd moet worden.

Doe wat de moeite waard is om te doen.

En begin het nieuwe jaar met de mogelijkheid om te zeggen:

Wat ik moest herstellen, ben ik begonnen te herstellen.

Wat ik moet doen, ben ik bereid te doen.

En wat Hashem toekomt, vertrouw ik Hem toe.

Laat het jaar dat je nog niet hebt geleefd dan over aan Degene die alles weet en ook daadwerkelijk handelt.

(De opnamekwaliteit van deze les was niet goed genoeg om hem openbaar op YouTube te plaatsen, maar als je de video wilt bekijken, stuur me dan een bericht.)

Door rabbijn Tani Burton

Meer shiurim van Rabbi Tani Burton

 © Copyright, alle rechten voorbehouden. Als je dit artikel leuk vond, moedigen we je aan om het verder te verspreiden.

Onze blogs kunnen tekst/quotes/verwijzingen/links bevatten die auteursrechtelijk beschermd materiaal bevatten van Mechon-Mamre.org, Aish.nl, Sefaria.org, Chabad.orgen/of VraagNoah.orgdie we gebruiken in overeenstemming met hun beleid.