HET PAD VAN GOD VOLGENS ZELFVERZEKERDE UITTOCHT NAAR HET CONFRONTEREN VAN ANGSTEN

בס"ד

EEN GEDACHTE OVER PARSHAT BESHALACH 5785

Rashi schrijft over vers 8: Heb. בְּיָד רָמָה, letterlijk: met opgeheven hand. Met verheven en openlijk getoonde macht.

Voor mijn ogen zie ik de kinderen van Israël vol zelfvertrouwen optrekken met wapens waaraan ze niet konden ontkomen (Ibn Ezra), en ze voelden zich sterk (Rashi) en ze hadden vanuit militair oogpunt helemaal geen zorgen (Rashbam).

In schril contrast hiermee werd de farao, die aanvankelijk aarzelde (Rashi, hoofdstuk 14, vers 8), beïnvloed door de plagen in Egypte. Hoewel hij het volk in eerste instantie toestemming gaf om te vertrekken, kreeg hij al snel spijt, gepaard met aarzeling. Uiteindelijk was de farao vastbesloten hen te achtervolgen, in de overtuiging dat de Israëlieten gevangen zaten tussen Baäl-Zephon – de enige Egyptische god die God opzettelijk had gespaard om hen te misleiden – en de zee, zonder mogelijkheid tot ontsnapping. In de ogen van de farao was zijn overwinning al verzekerd.

Integendeel, de kinderen van Israël, die vol onwankelbaar vertrouwen waren vertrokken, voelden zich nu in het nauw gedreven bij de aankomst van het Egyptische leger en werden bang. Het leger, hoewel indrukwekkend met 600 soldaten en hun strijdwagens, verbleekte in vergelijking met het Joodse volk, dat 600.000 jonge mannen telde die klaarstonden voor de strijd. Chizkuni benadrukt dat hun angst voortkwam uit een slavenmentaliteit, gevoed door verschillende psychologische aspecten van angst als gevolg van fysiek en psychisch misbruik. De meester had immers de macht om te beslissen over vernedering, mishandeling, straf of zelfs de dood, wat een diep gevoel van hulpeloosheid teweegbracht en elk gevoel van eigenwaarde en zelfrespect afbrak. Slavernij ontnam hen autonomie, waardoor het in hun ogen onmogelijk was om wapens te hanteren en deel te nemen aan de strijd. God herkende hun gebrek aan voorbereiding op een dergelijke uitdaging en leidde hen weg uit het land van de Filistijnen om te voorkomen dat ze naar Egypte zouden terugkeren.Rashi 13:17En inderdaad zien we dit verlangen van het volk om terug te keren tot uiting komen in hun frustratie jegens Mozes. Ze geven aan dat ze liever in Egypte waren gebleven dan de dood in de woestijn tegemoet te treden.

Maar waarom vertrouwden ze niet op God nadat ze al die tekenen in Egypte hadden gezien? Malbim Hij wijst erop dat ze aanvankelijk niet bang waren voor het leger; ze baden tot God dat het leger zich zou terugtrekken. Toen ze echter controleerden of dat was gebeurd, zagen ze dat het leger zich niet terugtrok. Integendeel, een veel grotere groep Egyptenaren volgde de eerste 600 mannen. Hun gebeden leken onbeantwoord en in angst riepen ze God aan; toen verloren ze de hoop.

Als God wist dat het volk nog niet klaar was voor de strijd, dat ze angst in hun hart koesterden, en dat dat de reden was om hen van het land van de Filistijnen af te leiden, wat maakt deze situatie dan zo bijzonder?

Het volk had volledige bevrijding van hun oude vijanden nodig om hun autonomie en zelfrespect terug te winnen voordat ze nieuwe uitdagingen aangingen. Deze strijd ging hun vermogen te boven, en daarom vocht God die namens hen. De vijand moest verslagen worden, anders zou de angst in hen blijven voortbestaan.

In tegenstelling tot de vorige situatie, waarin God voor hen streed, vereiste de uitdaging hier echter dat de mensen hun angsten onder ogen zagen, hun zelfvertrouwen herwonnen en actief deelnamen aan hun eigen bevrijding. Dit betekende een verschuiving van passieve bevrijding naar een actievere betrokkenheid bij het overwinnen van hun obstakels.

Giftige relaties

Herkennen we dit niet soms in ons eigen leven wanneer we proberen ons te bevrijden van relaties die niet goed voor ons zijn? We besluiten misschien dat we ze willen verlaten, en soms dwingen omstandigheden ons om verder te gaan en nieuwe wegen te bewandelen. Toch blijven ze in onze gedachten hangen, ze blijven ons beïnvloeden en we voelen een constante aantrekkingskracht om terug te keren naar het oude en vertrouwde. Hoe gemakkelijk vergeten we immers de negatieve ervaringen en idealiseren we de goede momenten? We kunnen die positieve ervaringen en herinneringen niet uit ons geheugen wissen, waardoor echt loslaten moeilijk is. Alleen God kan dit voor ons bewerkstelligen, en alleen dan zijn we werkelijk in staat om de stukjes van ons leven weer bij elkaar te rapen, vooruit te gaan en nieuwe uitdagingen aan te gaan.

Leerpunten

1. Vertrouw op goddelijke leiding: Het verhaal benadrukt het belang van vertrouwen op Gods leiding, maar laat ook zien dat het menselijk is om te twijfelen in momenten van grote onzekerheid.

2. Impact van trauma's uit het verleden: Het verhaal laat zien hoe traumatische ervaringen uit het verleden, zoals slavernij, een blijvende psychologische impact kunnen hebben op individuen en hun reacties op huidige uitdagingen kunnen beïnvloeden.

3. Actieve deelname aan de bevrijding:

Er vindt een verschuiving plaats van passieve bevrijding in Egypte, waar God voor de Israëlieten streed, naar actieve betrokkenheid in de woestijn. Hoewel ze niet hoefden te bidden of te vechten, moesten ze wel de stap in de gesloten zee zetten. Deze daad van geloof en moed was essentieel om de schijnbaar onmogelijke hindernis te overwinnen.

4. Moeite met het vertrouwde: Het verlangen van de Israëlieten om ondanks de uitdagingen terug te keren naar Egypte, illustreert de menselijke worsteling om zich los te maken van het vertrouwde, zelfs als dat niet in hun eigen belang is.

Door Angelique Sijbolts
Met dank aan Rabbijn Tuvia Serber voor de feedback

Bronnen:

Rashi over Exodus 14:2:3
Chizkuni, Exodus 14:10:2
Malbim over Exodus 14:10:1

Teksten Mechon Mamre

© Copyright, alle rechten voorbehouden. Als je dit artikel leuk vond, moedigen we je aan om het verder te verspreiden.

Onze blogs kunnen tekst/quotes/verwijzingen/links bevatten die auteursrechtelijk beschermd materiaal bevatten van Mechon-Mamre.org, Aish.nl, Sefaria.org, Chabad.orgen/of VraagNoah.orgdie we gebruiken in overeenstemming met hun beleid.