Shmot (Exodus 1:1-6:1 )
Het Toragedeelte van deze week beschrijft het beroemde verhaal van de geboorte van Mozes en hoe hij in een mandje op de Nijl werd gelegd en gered werd door niemand minder dan de dochter van de farao, die hem als adoptiefzoon in het paleis opvoedde. (Ibn Ezra)1 Hij vraagt zich af waarom de goddelijke voorzienigheid bepaald heeft dat Mozes op deze manier zou opgroeien, in tegenstelling tot de rest van zijn broers, die in slavernij leefden.
Ibn Ezra antwoordt dat de reden waarom de Voorzienigheid Mozes naar het paleis bracht, was om een toekomstige leider van Israël te creëren die zou opgroeien in een sfeer van koninklijkheid en macht, in plaats van in een omgeving van slavernij en onderwerping. Als Mozes als slaaf was opgevoed, met de gedachten en gewoonten van een slaaf, zou het voor hem veel moeilijker zijn geweest om leider van een natie te worden.
Ibn Ezra voert als argument aan dat Mozes de Egyptenaar doodde die een Jood sloeg. Een slaaf, die altijd onderdrukt en bespuugd wordt, zou niet de kracht en het zelfvertrouwen hebben om tegen onrecht te protesteren en de dader persoonlijk te straffen. We kunnen ons onmogelijk voorstellen dat iemand met de mentaliteit van een slaaf zoiets zou doen. Iemand die daarentegen is opgegroeid in het huis van de koning en zich als een prins beschouwt, bezit automatisch een zekere uitstraling en zelfvertrouwen waardoor hij kan ingrijpen in situaties die mensen met minder zelfvertrouwen zeker zouden vermijden.
Ibn Ezra vermeldt eveneens hoe Mozes ingreep ten behoeve van de dochters van Jethro toen zij door de herders bij de bron van Midian werden lastiggevallen. Mozes was een vreemdeling die net in de stad was aangekomen. Alleen iemand die is opgegroeid in een gezin met gezag en leiderschap, heeft de moed en de daadkracht om de leiding te nemen en recht te spreken waar dat nodig is. Deze leiderschapskwaliteiten konden veel gemakkelijker worden ontwikkeld in het paleis van de koning dan in een huis vol slaven.
De Ibn Ezra2 In Beshalach, in zijn commentaar op de gebeurtenissen die leidden tot de splitsing van de Rode Zee, drukt hij hetzelfde principe uit, maar dan omgekeerd. Hij merkt op dat er een paar honderd Egyptische soldaten op het Joodse volk afkwamen, terwijl er zeshonderdduizend Joodse mannen waren. De Joden hadden hun achtervolgers ongetwijfeld gemakkelijk kunnen overweldigen door hun numerieke overmacht, maar toch zien we dat ze erg bang waren voor de Egyptenaren. Hij legt uit: "Het antwoord is dat dit komt doordat de Egyptenaren de meesters van Israël waren, en deze generatie die Egypte verliet, had van jongs af aan geleerd te lijden onder het juk van de Egyptenaren en was nederig van geest. Hoe zouden ze nu nog kunnen vechten tegen hun meesters, terwijl Israël zwak was en niet gewend was aan de strijd?"“
Hij vervolgt dat deze onderdanigheid zo diep in hun aard geworteld was dat deze generatie mannen moest uitsterven voordat ze Eretz Yisrael binnengingen, omdat ze niet de kracht zouden hebben gehad om tegen de Kanaänieten te strijden. Daarom kon een nieuwe generatie, die niet aan deze onderdanigheid onderworpen was en een veel hogere geest bezat, het land Israël veroveren. Vervolgens verwijst hij terug naar zijn woorden in Exodus over Mozes, waarmee hij aantoont hoe Mozes dankzij zijn opvoeding met groot zelfvertrouwen kon handelen.
Er is wereldwijd een voortdurend debat gaande over de vraag of aanleg of opvoeding de doorslaggevende factor is. Wordt iemands karakter voornamelijk bepaald door zijn of haar genetische aanleg, of door de opvoeding? Ibn Ezra ondersteunt het standpunt dat opvoeding een grote rol speelt in de uiteindelijke ontwikkeling van een persoon.
In dezelfde trant, Rabbi Yeruchem Levovitz3 Er wordt opgemerkt dat twee genetisch identieke tweelingen zich tot zeer verschillende individuen zullen ontwikkelen als ze in hun vormende jaren aan verschillende vormende opvoedingen en omgevingen worden blootgesteld. Dit onderstreept de kracht van onderwijs, de kracht van de omgeving en de kracht van een liefdevol gezin.
Rabbi Yissachar Frand bespreekt de gevolgen van deze kwestie in de moderne tijd:
We kijken om ons heen en zien helaas de vele problemen die onze samenleving teisteren. Wat gebeurt er met de maatschappij? Waarom gebeurt dit? Een deel van het antwoord is dat veel kinderen in onze samenleving geen echt gezinsleven hebben. Dat is niet verwonderlijk en je hoeft geen hoogstaand sociaal wetenschapper te zijn om het oorzaak-gevolgverband te zien tussen hoe iemand wordt opgevoed en hoe diegene zich ontwikkelt. Het omgekeerde is ook waar. Wanneer je iemand overlaadt met liefde en zelfvertrouwen, hem een gevoel van eigenwaarde en aanwezigheid geeft, is de kans groot dat die persoon opgroeit tot iemand met veel betere leiderschapskwaliteiten dan een even getalenteerd individu dat niet zo'n stimulerende opvoeding heeft gehad.
Dit alles doet niets af aan het feit dat ieder mens de keuze heeft hoe hij zijn situatie het beste kan benutten. De focus ligt hier echter op de invloed die een ouder, leraar of iemand anders die anderen kan beïnvloeden, kan uitoefenen. We leren van Ibn Ezra dat iemand een enorme invloed kan hebben op het zelfbeeld van zijn kind of leerling en een basis kan leggen die later in het leven tot succes leidt.
Door Rabbijn Yehonasan Gefen
Opmerkingen:
- Ibn Ezra, Shemot, 2:3.
- Shemot, 14:13.
- Aangehaald door Rabbi Yissachar Frand.
WEKELIJKSE TORAH PORTIE,
© Copyright, alle rechten voorbehouden. Als je dit artikel leuk vond, moedigen we je aan om het verder te verspreiden.
Onze blogs kunnen tekst/quotes/verwijzingen/links bevatten die auteursrechtelijk beschermd materiaal bevatten van Mechon-Mamre.org, Aish.nl, Sefaria.org, Chabad.orgen/of VraagNoah.orgdie we gebruiken in overeenstemming met hun beleid.
Dutch 
English 
French 
Spanish 
Italian 
German 
Hebrew 
Korean